اوباما اخيرا در سفر به برلين كاهش زرادخانه نظامي آمريكا را به اين اميد ضمانت داد كه روسيه نيز در مذاكرات آينده در رابطه با كاهش ذخاير نظامي، مقابله به مثل كند. قبل از سفر اوباما به برلين شي جين پينگ رييس جمهور چين در آمريكا با اوباما ديدار كرده و اين اقدام او را گامي مثبت در پيشبرد روابط مشترك آمريكا و روسيه توصيف كرد، اما چيزي نگذشت كه افشاگري هاي ادوارد اسنودن كارشناس فن آوري الكترونيك در رابطه با جاسوسي آژانس امنيت ملي آمريكا از شهروندان اين كشور و مردم ساير كشورهاي جهان، اوضاع را غبار آلود كرد و خشم شهروندان آمريكايي و ساير پايتخت ها به ويژه پكن و مسكو را برانگيخت. در واقع چين، مجبور به ناديده گرفتن خواسته واشنگتن مبني بر تحويل ادوارد اسنودن و اجازه خروج آزادانه او از هنگ كنگ شد.
اين اقدامات جاسوسي آمريكا خشم روسيه را نيز برانگيخت و چنانچه گفته مي شود، اين كشوراجازه ورود اسنودن به فرودگاه مسكو را داد و از اخراج وي امتناع ورزيد. اين در حالي است كه واشنگتن گذرنامه اسنودن را باطل كرد.
آمريكا در پي شكست تلاش هاي متملقانه خوددر برابر روسيه و چين و اقناع آنها براي همكاري، هدف اصلي سياست خود رابازگرداندن سنودن براي محاكمه در دستگاه قضايي قرار داد. زماني كه جي كارني، سخنگوي كاخ سفيد به طور كامل از تماس هاي پي در پي ميان هنگ كنگ و كاخ سفيد مبني بر تقاضاي بازداشت موقت اسنودن پرده برداشت، اين امر باعث بروز بحران در هنگ كنگ شد؛ جايي كه تحت حاكميت چين است.
بار ديگر آمريكا از سفر اسنودن به روسيه خشمگين شد، به طوري كه سخنگوي كاخ سفيد گفت: ايالات متحده آمريكا مي داند كه سنودن ديروز هنگ كنگ را به مقصد روسيه ترك كرده است. بگذاريد توجه شما را به بازپرسي هايي كه در رابطه با محل اقامت سنودن در نزد مسوولان روسي صورت گرفته، جلب كنم.
رسانه هاي غربي مي گويند كه با وجود ناخرسندي و خشم وزارت خارجه آمريكا، هنوز هيچ اقدامي در اين باره از سوي شخص رييس جمهور اين كشور صورت نگرفته است. چنانچه كارني سخنگوي رسمي كاخ سفيد تصريح كرد: در اين رابطه هيچ تماس تلفني از سوي رياست جمهوري (با مقامات چيني و روسي) صورت نگرفته است.
به نوشته سايت المانيتور، اوباما به ويژه پس از اينكه آمريكا چين را به سرقت الكترونيكي متهم ساخت، به ضعف و ناكارامدي مذاكره با چين و روسيه پي برده است. خبرگزاري رسمي چين نيز تصريح كرده است كه سياستمداران آمريكايي و رسانه هاي اين كشور، چين را به جاسوسي اينترنتي در چند ماه اخير متهم كرده و كوشيدند تا چين را بزرگترين كشور در ارتكاب جاسوسي اينترنتي معرفي كنند. در طي ديدار شي جين پينگ رييس جمهور چين با همتاي آمريكايي خود كه در آغاز سال جاري در كاليفرنيا صورت گرفت، اتهامات وارده بر چين مورد تاكيد واقع شد، در حالي كه اين ديدار به منظور تسهيل تعامل ميان دو قطب اقتصادي جهان براي شكل گيري روابط جديد بين قدرت هاي بزرگ صورت گرفت. اين آژانس خبري در توضيحات خود نوشت: اكنون توپ در زمين واشنگتن است. بهتر است كه واشنگتن اين توپ را براي كاهش ترس ساير كشورها، به جريان درآورد.
المانيتور افزود: موضع اوباما در برابر روسيه نيز چندان مناسب نيست. اوباما به طور علني هدف خود را كاهش سلاح هاي معمولي و هسته اي اعلام كرده و به دنبال آن است تا با محدود كردن مانورهاي نظامي، راه هاي مذاكره با روسيه را در پيش بگيرد. در اين بين طرح موضوع زرادخانه ها، اهرم فشاري است كه روساي آمريكايي در مذاكره با همتايان روسي خود به كار مي گيرند. مقامات روسيه نيز به سهم خود همتايان آمريكايي را به واسطه اطلاعاتي كه ادوارد اسنودن از تلاش هاي جاسوسي آژانس امنيت ملي آمريكا عليه روسيه فاش كرد به چالش مي كشند، به ويژه پس از افشاگري هاي اسنودن مبني بر تلاش هاي جاسوسي آمريكا عليه ديمتري ميدويدف در طي ديدار با سران ده كشور صنعتي كه چند سال پيش صورت گرفت، اما با اين حال ولاديمير پوتين رييس جمهور روسيه هر گونه رابطه با اسنودن را انكار مي كند. وي در خلال سفر خود به فنلاند در يك كنفرانس مطبوعاتي گفت: دستگاههاي اطلاعاتي ما به هيچ وجه در گذشته با اسنودن همكاري نداشته و اكنون نيز با او همكاري نمي كنند. اظهارات پوتين حاكي از عدم پايبندي به معاهده دوجانبه آمريكا و روسيه در استرداد افراد تحت تعقيب است. پوتين همچنين اظهار داشت كه آقاي ادوارد اسنودن آزاد است و چنانچه هر چه سريعتر آخرين موضع خود را انتخاب كند، به نفع ما و خود او خواهد بود.

** پيامدهاي داخلي
--------------
ماجراي اسنودن به وضوح تاثيرات خود را بر سياست داخلي آمريكا گذاشته و از محبوبيت مردمي اوباما كاسته است. بويژه اينكه ميان سياستمداران آمريكايي و مردم اين كشور بر سر استرداد اسنودن و تحويل او به مقامات قضايي اختلاف وجود دارد، زيرا سياستمداران و مسوولان خواهان استرداد او به مقامات قضايي هستند اما مردم از اين امر ابراز نارضايتي كردند. شايان ذكر است كه اين اقدام سنودن مورد تاييد حزب تندرو «چاي» و نمايندگان جوان واقع شده است. طبق نظرسنجي كه شبكه تلويزيوني فاكس اخيرا از اين حزب به عمل آورده است، ۶۷درصد از حاميان حزب چاي اقدامات جاسوسي دولت را رد مي كنند. همچنين ۵۸ درصد از شهروندان زير ۳۰ سال و ۵۷% از شهروندان غير وابسته به حزب، اقدامات جاسوسي آمريكا را محكوم مي كنند. ۷۱% از پاسخ دهندگان نيز از رشد سيطره دولت آمريكا بر مسايل عمومي خود ابراز نگراني كردند و ۶۲% نيز عدم اعتماد خود را نسبت به حكومت مركزي ابراز داشتند. اين شاخص ها خبر خوشايندي براي اوباما در مدت باقي مانده از دوران رياست جمهوري خود نخواهد بود.
بنابراين دغدغه اصلي اوباما متوقف ساختن روند نزولي جايگاه جهاني آمريكا و جذب حمايت سياسي در داخل اين كشور است. پرسشي كه در اينجا قابل طرح است اينكه آيا استرداد سنودن به معادله سياسي اوباما ـ كه بر استفاده از هواپيماهاي بدون سرنشين و حملات هدفمند آنها در خاورميانه و افريقا متمركز است ـ كمك خواهد كرد؟
اگر چنين فرض شود كه روسيه اسنودن را به آمريكا تحويل خواهد داد، در آن صورت بايستي اوباما با تظاهرات و اعتراضاتي كه در تاييد اقدام اسنودن صورت مي گيرد، كنار بيايد زيرا مساله اصلي در اين ميان آن است كه بسياري از شهروندان آمريكايي اسنودن را در قامت يك قهرمان و نه خائن مي بينند، بنابراين براي دولت آمريكا دور شدن اسنودن از خاك آمريكا بهتر از حضور وي در زندان است. همچنين مقامات آمريكايي از افشاي اطلاعات حساس توسط اسنودن در صورت برگزاري جلسه علني دادگاه هراس دارند.
دستگيري اسنودن هيچ مانعي براي افشاي اطلاعات مربوط به تلاش هاي جاسوسي دولت آمريكا به شمار نمي آيد. گلن گرين والدروزنامه نگار مشهور روزنامه گاردين ابراز داشت: هنوز اطلاعات مهم و حساس بسياري براي افشاگري باقي مانده است. شايد اين سخن حاكي از آن باشد كه روزنامه گاردين اطلاعاتي بيشتر از آن حد كه دستگاه امنيتي آمريكا را در تنگنا قرار دهد، در اختيار دارد و چنانچه ايالات متحده اقدام به بازداشت اسنودن كند، اين روزنامه اطلاعات بيشتري را منتشر خواهد كرد.
اين روزنامه نگار مي افزايد: علي رغم اينكه اجازه ورود اسنودن به اكوادر از طريق كوبا ضربه اي به اعتبار آمريكا وارد مي كند، ولي با اين حال عواقب كمتري را براي اين كشور به همراه خواهد داشت؛ زيرا دايره تصميم گيري آمريكا بسيار تنگ است. با اين حال اوباما تصريح كرد كه براي استفاده از نيروي هوايي به منظور دستگيري اسنودن ۲۹ ساله، شتابزده عمل نخواهد كرد، اما پذيرش پناهندگي سياسي اسنودن از سوي اكوادر براي اين كشور پيامدهاي اقتصادي به همراه خواهد داشت. ساندر لويين، نماينده ايالت ميشيگان گفته است كه مبادلات تجاري اكوادر و ايالات متحده آمريكا در صورتي كه اين كشور پناهندگي سياسي اسنودن را بپذيرد، در معرض خطر خواهد بود. وي افزود: اگر اكوادر چنين اقدامي را انجام دهد، هرگز امكان مذاكره در اين رابطه وجود نخواهد داشت. گفتني است كه آمريكا تهديد مشابهي را عليه هر كشوري كه به اسنودن پناهندگي سياسي بدهد، ابراز كرده است.
از سوي ديگر به گفته تحليلگران، رسوايي جاسوسي آژانس امنيت ملي آمريكا به همراه ساير رسوايي هاي سياسي اوباما و وخامت اوضاع اقتصادي آمريكا، تاثير خود را بر روند و نتايج انتخابات ميان دوره اي كه در سال آينده برگزار مي شود، خواهد گذاشت.

** آيا اسنودن مناسبات آمريكا ـ چين را تغيير مي دهد؟
--------------------------------------
ديويد وسل يكي از روزنامه نگاران شاغل در وال استريت ژورنال در وبلاگ خود، مذاكرات آتي استراتژيك و اقتصادي چين و آمريكا را دستمايه گزارشي از شرايط جديد حاكم بر گفتگوهاي دو طرف قرار داده است.
وسل مي نويسد: بيش از ده ها مقام آمريكايي و چيني روز چهارشنبه و پنجشنبه در پنجمين دور مذاكرات استراتژيك و اقتصادي با يكديگر ديدار و گفتگو مي كنند. مساله اين است كه اين دور از گفتگوها با دور پيشين آن چه تفاوت هايي دارد. اين دو ديدار حداقل از سه جهت با يكديگر متفاوتند.
اولين مورد، مساله اي جديد است. همه چهار مقام ارشد كه در مذاكرات هفته جاري شركت خواهند كرد _ جك ليو وزير خزانه داري، جان كري وزير امور خارجه، وانگ يانگ معاون نخست وزير چين و يانگ جي شي عضو هيات دولت _ همگي به تازگي به اين پست ها گماشته شده اند. مقامات آمريكايي در مسايل اقتصادي با معاون نخست وزير پيشين يعني ونگ كيشان، روابط كاري خوبي داشتد، اما او هم اكنون به پستي در رابطه با مبارزه با فساد گماشته شده است و آمريكا تلاش مي كند وانگ يانگ را ارزيابي كند.
معمولا قراردادهاي معمول بين چين و آمريكا به راحتي توسط مقامات رده مياني به امضا رسيده و به اجرا گذاشته مي شوند، اما اگر در موردي خاص هيچ پيشرفت و دستاوردي حاصل نشود، مداخله برخي مقامات ارشد الزامي است. اين گردهمايي ها، سرمايه گذاري براي چنين اهدافي است.
به باور تحليلگر وال استريت ژورنال، مساله دوم اين است كه افشاگري اخير اسنودن از فعاليت هاي جاسوسي دولت آمريكا، همه اميدهاي واشنگتن براي استفاده از فرصت اين مذاكرات را به منظور تحت فشار قرار دادن چين در ممانعت از حملات سايبري در آن سوي آتلانتيك نقش بر آب كرد.
تيم سامرز يكي از كارشناسان برنامه آسيايي چتم هاوس مستقر در هنگ كنگ مي گويد: اين افشاگري، آمريكا را سر جاي خود نشاند؛ هر آنچه كه اين كشور از نظر اخلاقي (تعهدات اخلاقي) حول مساله جاسوسي ايجاد كرده بود، از دست داد.
از نظر سامرز، حتي اگر آمريكا بخواهد در اين مذاكرات بر روي حملات سايبري چين متمركز شود، ديگر برش قبل را نخواهد داشت.
يو يونگدينگ، اقتصاددان ارشد دانشگاه علوم اجتماعي چين نيز نظر مشابهي دارد و مي گويد: اگر آمريكا بخواهد بحث حملات سايبري چيني ها را مطرح كند، مطمئنا چيني ها از شركاي خود خواهند خواست كه در مورد برنامه پريزم و جاسوسي توضيح دهند.
مساله سوم، امنيت انرژي و بحث تغييرات آب و هوايي است كه به ليست بلند و بالاي برنامه مذاكرات در حوزه مسايل اقتصادي و سياست خارجي اضافه شده و منعكس كننده دو واقعيت جديد جهاني ـ شامل توليد روزافزون نفت و گاز در آمريكا به ويژه از منابع گاز شيل و نگراني هاي روزافزون در چين در مورد تاثيرات منفي آلودگي و بلاياي طبيعي ـ و اولويت هاي دولت اوباما در دوره دوم رياست جمهوري اوست.
به نوشته وال استريت ژورنال، در حالي كه هر دو كشور براي انرژي داخلي و تغييرات آب و هوايي برنامه هاي خود را دارند، اما برنامه هاي پكن و واشنگتن با يكديگر همخواني چنداني ندارد. آمريكا و چين هر دو مي دانند كه اين ها مسايلي جهاني هستند كه به صورت يكجانبه قابل حل شدن نيستند.
تحليلگر وال استريت ژورنال ادامه مي دهد: هيچكدام از اين مسايل احتمالا به توافق منجر نمي شوند. يكي از وبلاگ هايي كه در مورد سياست خارجي مطلب مي نويسد، پيش از اين از مذاكرات به عنوان ملال آورترين خبر نام برده بود، اما عرصه اقتصاد جهاني در حال تغيير و در حال گرايش به سمت چين است. بنابراين روابط بادوام با چين براي منافع آمريكا حياتي است. هنوز رهبران دو قدرت آن قدر يكديگر را كم مي شناسند كه اين امر رسيدن به توافق را به هدفي دور بدل كرده است. وقتي شما نمي دانيد براي طرف مقابلتان چه چيزي واقعا مهم است، به توافق رسيدن با او براي شما بسيار سخت خواهد بود.
پژوهش**۹۲۷۵**م.پ**۹۲۴۱