به گزارش روز يكشنبه خبرنگار علمي ايرنا از پايگاه خبري بي بي سي فارسي، كاوشهاي باستانشناسان نشان ميدهد كه استان كرمانشاه ايران در دوران پيش از باستان، احتمالا يكي از مراكز ظهور كشاورزي در جهان بوده است.
اينكه بشر در طول تاريخ چطور و در چه مقطعي از كوچنشيني و شكار به يكجانشيني و كشاورزي روي آورده، همواره يكي از موضوعات مورد علاقه باستانشناسان بوده است.
باستانشناسان دانشگاه توبينگن آلمان در يك كلوني انساني در اين تپه از ابزارهاي كشاورزي اوليه كه با استخوان ساخته شدهاند گرفته تا اشيا و ظروف رسي كه به شكل حيوانات و انسان هستند را كشف كردهاند.
اما آنچه بيش از همه آنها را متعجب كرده است بقاياي غلات و حبوبات از جمله دانههاي گندم، عدس و نيز نخود و جوي وحشي در اين تپه تاريخي بود.
اين كشف حاكيست كه ۱۲ هزار سال پيش انسانهايي كه در اين بخش از ايران زندگي ميكردند به كشاورزي و اهلي كردن حيوانات روي آورده بودند.
اين كشف از اين نظر مهم است كه باعث ميشود باستانشناسان در فرضيهها و نظريههاي سنتي خود در مورد خاستگاه كشاورزي در آنچه منطقه هلال حاصل خيز در خاورميانه نام دارد تجديد نظر كنند.
مليندا زيدر، باستانشناس موزه تاريخ طبيعي ملي ايالات متحده در واشنگتن مي گويد: نظر غالب اين بود كه كشاورزي در بخشهاي غربي هلال حاصل خير آغاز شده است.
بعضيها استدلال ميكردند جايي در منطقه جنوب منطقه شام در نواحي جنوبي فلسطين اشغالي امروزي. بعضيها هم ميگفتند منشا كشاورزي در شمال غربي سوريه امروزي يا جنوب شرقي تركيه بوده و بعد به نواحي ديگر هلال حاصلخيز گسترش پيدا كرده است.»
به عبارت ديگر، پيشتر گمان ميرفت كه در ابتدا در نواحي شرقي منطقه هلال حاصل خيز خاورميانه كه شامل ايران امروزي ميشود كشت و كاري در كار نبوده و مردم اين نواحي بعدها شگردهاي كشت و اهلي كردن حيوانات را از تمدنهاي ديگر در منطقه آموختند.
اما پيدا شدن بقاياي سوخته غلات و حبوبات ۱۲ هزار ساله در چغاگلان نشان ميدهد كه در ايران هم عدهاي روند كشاورزي و يكجانشيني را آغاز كرده بودند.
زيدر ميگويد: «اين پروژه تحقيقاتي بيانگر آن است كه مردم در تمام اين منطقه عظيم از جنوب فلسطين اشغالي گرفته تا ايران به موازات هم شيوه زندگي مشابهاي را پيش گرفته بودند، يعني تقريبا به طور هم زمان به كشاورزي و در كنار آن به اهلي كردن حيوانات روي آورده بودند.»
باستانشناسان بقاياي حداقل ۲۱ هزار و ۵۰۰ نمونه گياهي و كشاورزي را مورد بررسي قرار دادهاند كه در بخش كوچكي از تپه چغاگلان در هشت متري زير سطح زمين قرار داشته است.
يافتههاي آنها همچنين ميتواند پاسخ تازهاي به اين سوال بدهد كه چرا كشاورزي به پيشهاي براي اجداد ما تبديل شد.
تا به حال فرض بر اين بوده كه بشر در يك دوران كمبود و سختي مجبور به كشاورزي و اهليكردن حيوانات شد.
اما باستانشناس آمريكايي معتقد است كه غلات كشفشده در استان ايلام ميتواند عكس اين مطلب را ثابت كند.
او ميگويد: «اين تحقيق نشان ميدهد كه اولين گام انسانها به سوي كشاورزي و دامداري در يك دوره كمبود و كسري نبوده بلكه در دوره فراواني و عصري بوده كه آب و هوا بهبود پيدا كرده بود و منابع طبيعي افزايش يافته بود.»
نتيجه كاوشهاي باستانشناس دانشگاه «توبينگن» آلمان به تازگي در مجله ساينس منتشر شده است.
البته روشن نيست كه بقاياي غلات و حبوبات ۱۲ هزار ساله در چغاگلان يك مورد نادر و استثنايي بوده يا بخشي از روال زندگي عادي كل مردم اين نواحي در دوران پيش از باستان. اما در هر صورت شكي نيست كه اين كشف گام مهمي در افزايش دانش از سير تحول تمدن بشر و چگونگي روي آوردن انسان از كوچ نشيني و شكار به يكجانشيني و كشاورزي است.
علمي (۱)**۱۳۵۴**۱۵۹۹
