به گزارش روز يكشنبه ايرنا ، تحولات اخير در جامعه مصر و تشابه و همسويي نقطه نظرات و سياستهاي عقيدتي دولتهاي اردوغان و مرسي ، اين موضوع را در ميان برخي محافل داخلي و خارجي مطرح كرده است كه آيا احتمال تحولات مشابه مصر در تركيه وجود دارد .
اين در حاليست كه اغلب كارشناسان عقيده دارند كه كپي برداري محمد مرسي رييس جمهوري سابق مصر از رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه و تلاش وي براي كاستن از مداخله ارتش در امور سياسي و اينكه دست نظاميان را از اداره امور سياسي در كشور كوتاه كند و قانون اساسي را به نفع جناح خود تغيير دهد به اندازه تركيه موفق نبوده است.
چرا كه مرسي فرصت كافي و قدرت لازم براي تحقق اين امور را نداشت و اردوغان در مدت زمان بيش از ۱۰ سال توانست تا اندازه اي دست ارتش را از پشت ببندد و تغييرات نهادين در قوانين كشور انجام دهد.
در ادامه تلاشها براي كنترل نظاميان، دولت تركيه با اصلاح قانوني ، مسير كودتاي نظاميان را مسدود كرد .
مجلس تركيه در نشست جمعه شب گذشته با تغيير ماده ۳۵ قانون خدمات داخلي ارتش تركيه ،گام ديگري براي مسدود كردن مسير كودتاي نظاميان برداشت.
نظاميان تركيه در چند دهه اخير با استناد بر همين ماده كه در آن ذكر شده بود كه وظيفه حفظ و حراست از نظام جمهوري بر عهده ارتش است ، چهار بار كودتا كرده بودند.
در شكل قانون جديد در اين ماده آمده است ، ارتش تركيه وظيفه مقابله با تهديدهاي خارجي و حفظ كشور در مقابل تهديدات و خطرات خارجي را دارد.
دولت تركيه كه نگران خطر بروز كودتا در اين كشور است، اخيرا با تقديم لايحه اي به مجلس ملي اين كشور، وظايف ارتش را دوباره تعريف كرده بود تا اين خطر را از بين ببرد.
بلند آرينچ معاون نخست وزير تركيه و سخنگوي دولت آنكارا پيشتر گفته بود : دولت آنكارا با تقديم لايحه اي به مجلس ملي تركيه وظايف ارتش را دوباره تعريف كرده تا ديگر كسي به نام حفظ و حراست از نظام جمهوري، عليه غير نظاميان و دولت دست به كودتا نزند و مجلس را منحل نكند.
وي گفته بود : در لايحه تدوين شده وظايف نيروهاي مسلح مطابق با اصول قانون اساسي تركيه دوباره تعريف مي شود. نظاميان تركيه نمي توانند فعاليت سياسي داشته باشند. پيام سياسي داده و يا رفتار و گرايش سياسي نشان دهند. يعني در اراده ملي غيرنظامي، دولت قانوني و عملكرد آن مداخله اي داشته باشند. راه چنين فعاليتي ديگر براي نيروهاي مسلح تركيه مسدود مي شود.
به رغم اينكه نقش ارتش در تحولات تركيه در ۱۰ سال گذشته كاهش چشمگيري يافته و نمي توان رابطه ميان محمد مرسي با ارتش مصر را با رابطه اردوغان با ارتش تركيه مقايسه كرد و با وجود اينكه اغلب كارشناسان بر اين باورند كه در هيچ دوره اي از جمهوري تركيه، ارتش اين كشور مانند امروز تحت امر دولت قرار نگرفته بود ،باز هم نگراني از كودتا در ميان محافلي وجود دارد.
تركيه بيش از ۸۰ سال مظهر مداخله ارتش در صحنه سياسي و به تعبير بهتر در سيطره نظاميان بوده است ، اگرچه در ۱۰ سال گذشته در دوران اقتدار اردوغان از سايه سنگين نظاميان بر سر سياسيون تركيه بسيار كاسته شده، اما هنوز سياست مداران اين كشور از اين ناحيه احساس خطر مي كنند.
حسين گولرجه از مفسران سياسي معروف تركيه در گزارشي با عنوان آيا در تركيه احتمال كودتاي نظامي وجود دارد؟ در روزنامه زمان نوشت: آمريكا و اروپا با فراموش كردن معيارهاي دمكراسي زماني كه منافع آنها در ميان باشد از بروز كودتاها حمايت مي كنند.
نويسنده اين گزارش با طرح اين سووال كه آيا تركيه كشوري متناسب براي كودتا است؟ نوشت: تركيه مناسب براي كودتا است در صورتي كه منافع غرب مورد بحث باشد از نگاه آنها دمكراسي اهميتي نخواهد داشت.
وي با طرح اين سووال كه تزلزل اخير دولت آنكارا كه با ۵۰ درصد آراي مردم تركيه به قدرت رسيده ، در نتيجه يك جرقه در ميدان تقسيم استانبول آيا تعجب بر انگيز نيست؟ نوشت: آمريكا و اتحاديه اروپا شايد ۲۰ بار با طرح مساله ميدان تقسيم سعي در تضعيف دولت آنكارا كردند.
وي اضافه كرد ، شايد براي دو روز نخست اعتراض هاي مردمي در تركيه پاسخي وجود داشته باشد، ولي تلاش براي حمله به منزل رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه در آنكارا و اشغال دفتر نخست وزيري در استانبول توضيحي جز مداخله خارجي در اين رخدادها نمي تواند داشته باشد.
به نوشته گولرجه، برخي ساختارهاي به جا مانده از دوران گذشته به كودتاگران جسارت مي دهد و نبايد فراموش كرد كه دولت پشت پرده هنوز پابرجا است.
وي افزود: اختلافات ميان تركها وكردها ، علويها با سني ها و طرز زندگي متفاوت به سبك سنتي و مدرن دو قشر در جامعه تركيه از جمله مواردي هستند كه ظرفيت ايجاد بحران در جامعه در آنها نهفته است ، بروز جرقه اي براي ايجاد جنگ داخلي بين كرد و ترك در تركيه نيز دشوار نيست.
اين نويسنده مي افزايد: توطئه هاي فراواني براي ايجاد درگيري بين سني ها و علويها در تركيه با استفاده از مساله سوريه طراحي مي شود.
اين روزنامه نگار نوشت: اگر سياستمداران و در راس آنها حاكميت فعلي تركيه اين مخاطرات را مشاهده و تدابير لازم را اتخاذ كنند مي توانند براي آنها چاره اي بينديشند، ضمن آنكه بايد متوجه اين نكته بود كه با گفتن مرگ بر مخالفين كسي با آرامش زندگي نخواهد كرد و بايد متوجه بود كه تدوين قانون اساسي جديد و تضمين آزادي ها و دمكراسي در اين قانون اساسي فرصتي براي برهم زدن اين بازي خواهد بود.
كارشناسان عقيده دارند كه جامعه تركيه در شرايطي قرار دارد كه پيشرفت محسوسي براي جلوگيري از كودتاهاي نظامي به دست آورده است و مردم اين كشور با استفاده از تجربيات بسيار منفي و تاثيرات نامطلوب چهار كودتاي نظامي در گذشته بر اين باورند كه كودتاها ضربات سنگيني به اقتصاد و اعتبار كشورشان مي زند.
مردم تركيه كه در روند آشتي ميان كردها و تركها قرار گرفته و مذاكرات و گفتگوها براي از بين بردن تضادها و تناقضها ميان اهل سنت و علويها آغاز شده است از دولت اين كشور مي خواهند كه با سياست محبت با همه اقشار مردم و ترك سياست حمايت از هواداران و خصومت با مخالفان دولت ، جاده اصلي مداخلات داخلي و خارجي به تركيه را مسدود كند.
خاورم ** ۲۰۱۰**۲۳۰ **۱۴۴۶
