سلسله پهلوي در ايران بيش از ۵۰ سال حكومت كرد. با روي كار آمدن رضاخان و پسرش؛ آنها با هدف وارد ساختن مظاهر مادي و فرهنگي غرب، با انواع آيين و سنت هاي ديني و مذهبي ملت ايران به مقابله برخاستند.
رضاخان كه در ابتداي حكومت، براي فريب افكار عمومي، چهره اي مذهبي از خود به نمايش گذارده بود، كم كم ماهيت واقعي خود را با حمايت از انديشه هاي ضد ديني و سكولار غرب عيان ساخت و با تقليد كوركورانه از كشورهاي غربي، مجري سياست ها و انديشه هاي مادي گرايانه آنان در ايران شد.
يكي از اقدامات رضاخان براي سكولار ساختن جامعه ايران قانون كشف حجاب اجباري بود كه آن را به اجرا گذاشت، روحانيون و به تبع آنها مردم از همان ابتدا، اعتراض و مخالفت شديد خود را با اين امر ابراز داشتند و در نقاط مختلف كشور از جمله شهر مقدس مشهد اجتماعات اعتراضي بزرگي برپا كردند.
رهنمودهاي مراجع، علما، پافشاري و لجاجت رژيم رضاخاني در كشف حجاب موجب شد در شب نوزدهم تير ۱۳۱۴ هجري خورشيدي جمعيت انبوهي به نشانه اعتراض، در مسجد گوهرشاد مشهد و در كنار حرم امام رضا(ع) تحصن كنند.
در اين اجتماع شيخ محمدتقي گنابادي معروف به شيخ بهلول واعظ، با قاطعيت و صراحت، خطر ورود فرهنگ غرب را به كشور بيان و مردم را به قيام و ايستادگي در برابر مظالم شاه دعوت كرد.
گزارش تحصن مردم در حرم امام رضا(ع) به رضاخان رسيد، وي مأموران نظامي مشهد را مكلف كرد كه مردم را پراكنده كنند و آنان را تهديد كرد كه در صورت عدم اجراي دستور، بشدت مجازات خواهند شد.
متحصنين بارگاه ملكوتي امام هشتم(ع)، در بيست و يكم تير در حالي كه شعارهايي عليه سلطنت و سياست هاي ضد اسلامي رضاخان سر مي دادند، مسجد گوهرشاد را يكپارچه نماد مقاومت كرده بودند. اين امر وحشت مقامات دولتي را برانگيخت و پس از هماهنگي هاي لازم ميان سران شهرباني و آگاهي، مقرر شد تا پس از نيمه شب، تهاجم خود را آغاز نمايند. قزاقان نيز از قبل، در نقاط حساس شهر و اطراف مسجد گوهرشاد مستقر شدند و مسلسلهاي سنگين را بر بامهاي مشرف به مسجد كار گذاشتند.
سرانجام عمال حكومتي به سوي مردم يورش بردند و با محاصره تحصنكنندگان به سمت آنها آتش گشودند، در نتيجه اين سركوب عده زيادي از مردم بي دفاع در اين روز به شهادت رسيدند و همچنين عوامل رضاخان پس از اين كشتار، همه علماي مبارز مشهد را دستگير و تبعيد كردند.
شمار شهداي اين فاجعه بر اساس آمار رسمي حكومت و آمار غير رسمي كه از سوي مردم عنوان مي شد بين دو تا پنج هزار نفر اعلام شد و حدود يك هزار و ۵۰۰ نفر نيز دستگير و زنداني شدند. پس از اين رويداد تلخ شهر مشهد در سوگ و اندوهي عميق فرو رفت.
هتك حرمت به صحن مطهر امام هشتم(ع) به عنوان يكي از نقاط سياه در پرونده خاندان پهلوي ثبت شد اما در مقابل، اين اعتراض به عنوان يكي از افتخارآميزترين قيام هاي ملت ايران در برابر استبداد و جور شاهان در تاريخ اين مرزوبوم براي هميشه ماندگار شد.
قيامي كه در آن ملتي با دست هاي خالي اما ايماني راسخ، شجاعانه به استقبال شهادت رفتند تا با تهاجم فرهنگي غرب مقابله كنند و با دفاع از حريم حجاب و عفاف، ارزشهاي اصيل اسلامي را از گزند استعمار و مزدوران آن، حفظ نمايند.
**عكس الصاقي به گزارش نماي بيروني مسجد گوهرشاد در آن دوران است.
اطلاع**۲۰۵۹**۹۱۳۱
