سوال:
محلي كه قبلا جهت غسالخانه وقف و ساخته شده فعلا متروكه شده آيا فروش آن جايز است يا خير و يا فرشهاي مسجد كه كهنه شده آيا فروش آنها جايز است يا خير؟
جواب:
بسمه تعالي
اگر غسالخانه وقف است خريد و فروش آن جايز نيست مگر اينكه به هيچ و جه در جهت وقف قابل استفاده نباشد كه در اين صورت تبديل آن به چيزي كه نزديكتر به نظر واقف باشد بلامانع است و فرش مسجد اگر قابل استفاده در آن مسجد يا مساجد ديگر نباشد فروش آن مانع ندارد.
سوال:
آيا اجناس مستهلك مسجد را ميتوان فروخت از درآمد حاصله آن در خريد اجناس مورد نياز و يا ساخت بنا مسجد هزينه كرد؟
جواب:
بسمه تعالي
اگر در خود آن مسجد و مساجد ديگر به هيچ وجهي قابل استفاده نباشد فروش آن مانع ندارد.
سوال:
اگر ملكي را وقف بر اشخاص سازند، و موقوف عليهم ناچار به فروش موقوفه شود مانند آنكه موقوفه مورد نياز حتمي دولت جمهوري اسلامي ايران براي منافع كشور باشد و موقوف عليهم را ملزم به فروش موقوفه كنند آيا موقوف عليهم بايد با پول آن ملك ديگري را خريداري كرده و آن را عوض موقوفه وقف كند، يا لازم نيست و ميتوانند از آن استفاده كنند؟ و اگر موقوف عليهم ملزم به فروش نشود ولي نتوانند از موقوفه به صورت موقت يا دائم استفاده كنند، و از اين بابت پولي دريافت كنند، آيا بايد پول ملك ديگري تهيه كرده و عوض موقوفه وقف سازند يا لازم نيست و ميتوانند از آن استفاده كنند؟ آيا در اين حكم زمين و قنوات يكسانند يا خير؟
جواب:
بسمه تعالي
بايد با آن پول ملك ديگري را خريداري و در همان جهت وقف اول وقف كنند.
سوال:
اينجانب يك قطعه باغ انگوري را چند سال است كه وقف سيد الشهدا كرده ام به اين عنوان كه ۲/۱ حاصل آن را احيا كننده بردارد و ۳/۲ حاصل از آن را در راه سيدالشهدا صرف كندولي عاملي براي آن تعيين نكردهام، تا يكي دو سال پيش خودم او را به اين نحو عمل مي كردم ولي دو سال است كه خودم مريض و پير شدهام ديگر نميتوانم و كسي هم از اهالي به اين قيمت و حتي به دو سهم مال احيا كننده هم حاضر نيست احيا كند و دو سال است كه رها شده و باغ از بين ميرود و درختهايش ميافتد و از آنجا كه فقط درختهاي انگور مورد وقف است نه زمين آن و كسي را هم براي احيا و آبياري آن پيدا نميكنم لذا از محضر حضرتعالي تقاضا دارم تا اجازه بفرماييد آن را بفروشم و پول آن را در عزاي سيد الشهدا و يا در هر راهي كه صلاح ميدانيد مصرف كنم چون هيچ راه چاره اي جز فروش ندارد.
جواب:
بسمه تعالي
اگر به هيچ نحو قابل استفاده در جهت وقف نيست، ميتوانيد آن را بفروشيد و با پول آن چيزي تهيه و وقف كنيد كه عوايد آن صرف در جهت وقف شود، والله العالم.
سوال:
منزلي است حدود دويست مترمربع كه چند سال گذشته وقف بر يكي از مساجد شهر شده است اين منزل متصل به مسجدي است، كانون هم به تمامي معني مخروب و بي فايده است به گونه اي كه قابل تعمير و استفاده نيست، احداث جديد ساختمان در اين زمين مقرون به صرفه نيست و منافع اين ملك بايد به توليت آن كه به عهده امام جماعت مسجد واگذار شود و مابقي صرف تعمير منزل و افطاري ماه مبارك رمضان و روضه خواني در شبهاي جمعه در اين مسجد شود با توجه به مطالب فوق متمني است نظر به صلاح و نياز مبرم مسجد به توسعه آن، حضرت اجازه ولايي بفرماييد زمين مذكور به مسجد ملحق شود.
جواب:
بسمه تعالي
تغيير وقف جايز نيست بلي اگر استفاده از منزل موقوفه مذكور به هيچ وجه در جهت وقف امكان ندارد جايز است با نظر حاكم شرع آن را براي مسجد بخرند و جز مسجد قرار دهند و با پول آن نيز منزلي مناسب بخرند و مطابق نظر واقف وقف كنند و منافع آن را به مصرف امام جماعت و افطار ماه مبارك رمضان و روضه خواني برسانند.
سوال:
فرشهاي مستعمل و مستهلك مسجدي به قصد تبديل به احسن به فروش رسيده بعد از خريد فرشهاي تازه، مبلغي زياد بيايد، آيا ميتوان آن را صرف تعمير و تامين و تهيه مايحتاج همان مسجد كرد؟
جواب:
بسمه تعالي
با فرض صحت فروش فرشهاي مسجد مبلغ زيادي بايد صرف تهيه فرش شود و اگر در آن مسجد نياز نباشد در مساجد ديگر مورد استفاده قرار گيرد.
سوال:
قطعه زمين موقوفه اي را شهرداري بدون اينكه خريداري كند در مسير خيابان قرار داده و اكنون تسطيح و محل رفت و آمد وسيله نقليه است اجازه ميفرماييد متولي موقوفه زمين را به قيمت روز كارشناسي فروخته و وجه آن را تبديل به احسن كند؟
جواب:
بسمه تعالي
اگر استفاده از زمين موقوفه در جهت وقف امكان دارد تبديل آن جايز نيست و در غير اين صورت مانع ندارد.
سوال:
اينجانب متولي موقوفه مختصري هستم كه جهت آن وقف در امور عزاداري و مجالس سوگواري حضرت ابا عبدالله الحسين (ع) و همچنين براي بازسازي حسينيه موقوفه (به حسب نياز آن) و مازاد در تصرف خود متولي است، موقوفه كشت و باغ است، باغ اولي كه داراي ۱۸ درخت بود الان به خاطر خشك شدن فقط هشت درخت دارد و بقيه تلف شده است و از باغ دومي نيز از ميان ۱۳ درخت ۱۱ درخت مانده است و چون هر دو اين باغها امروز در آبادي مردم افتاده است ناچاريم كه آن را بفروشيم و از قيمت حاصله آن طبق شرايط واقف يا حسينيه موجود را بازسازي كنم و يا ملك ديگري بخرم، لذا از جنابعالي تقاضا ميكنم كه به فروش آن (باغ) اجازه مرحمت بفرماييد.
جواب:
بسمه تعالي
اگر امكان استفاده از باغهاي مذكور نيست و ما بقي درخت ها در معرض از بين رفتن هستند ميتوانيد آنها را فروخته و با پول آن باغ يا مكاني را تهيه كنيد تا منافع آن در راه وقف مصرف شود.
سوال:
زميني در اين محل وقف بر حوزه علميه شده، اكنون شهرداري براي تعريض خيابان ميخواهد مقداري از اين زمين را بخرد، مستدعي است حكم الله را بيان فرماييد.
جواب:
بسمه تعالي
خريد و فروش وقف جايز نيست مگر در موارد خاصي كه در كتب مربوطه مذكور است، والله العالم.
سوال:
قطعات املاك و اراضي موقوفه به دليل تغيير مجاري آب، و به هم خوردن املاك تخريب و تصرف مزارع، فاقد درآمد شده، به حدي كه ديگر كسي حاضر به سرمايه گذاري روي آن نيست، و كلا فاقد توجيه اقتصادي است و به نظر ميرسد بقاي آن ديگر به مصلحت وقف نباشد . نهايتا فروش اراضي و تبديل به رقبات ديگر راه نجات موقوفه است. لذا با فرض مذكور امكان شرعي فروش و خريد رقبه مناسب ديگر وجود دارد يا خير؟
جواب:
بسمه تعالي
اگر استفاده از زمين موقوفه در جهت وقف حتي با اجاره دادن و صرف منافع آن در جهت وقف نيز ممكن نباشد فروش و تبديل زير نظر متولي شرعي موقوفه به صورت مرقوم اشكال ندارد.
فراهنگ (۲)**۱۸۸۳**۱۵۸۸
