اين هفته نامه نوشت اهميت فولاد بر كسي پوشيده نيست. بسياري از سازه هاي جهان ما، از آسمانخراش ها گرفته تا لوازم برقي منزل، از اين فلز ساخته شده است. دولت ها توان بالاي كشور در فولادسازي را به عنوان يكي از سنجه هاي قدرت اقتصادي در نظر مي گيرند و از همين رو، به محصولات داخلي صنعت فولادسازي بسيار بها مي دهند.اهميت اين بخش تا حدي است كه يك وزير فرانسوي به تازگي تهديدكردكه اگر شركت فولادسازي آرسلورميتال (ArcelorMittal) بخواهد تعدادي از كارگران شعبه فلولارنژ را اخراج و دو كوره فولادسازي خودرا تعطيل كند، اين كارخانه را ملي خواهد كرد.
با وجود ركود اقتصادي،توليدجهاني فولاد درسال گذشته ميلادي با ۱.۲ درصد افزايش،به ركورد يك ميليارد و ۵۵۰ ميليون تن رسيد.
با اين همه،اهميت همواره به معناي موفقيت نيست.درسال هاي اخير،نه تنها توليدكنندگان اروپايي،بلكه توليدكننده چيني فولاد هم با دردسرهاي فراوان روبرو شده اند. مهمترين مشكل در اين ميان، توليد فراتر از تقاضا بوده است. در اروپا،از زمان پايان جنگ جهاني دوم،كارخانه ها و كارگاه هاي فولادسازي، رشد قارچ گونه اي داشته اند و هرگز به ايجاد توازن ميان نرخ رشد اقتصادي و ميزان توليد اين كارخانه ها توجه جدي نشده است. بحران پايدار اقتصادي در سال هاي اخير، ضربه نهايي را به اين بي توجهي وارد آورد. توليد فولاد در سال ۲۰۱۲ به حدود ۱۴۵ ميليون تن رسيد كه تقريبا ۳۰ درصد كمتر از ميزان پيش از بحران بود و تقاضا همچنان رو به كاهش است.
اما كاهش تقاضاي بازار،تنها مشكل توليدكنندگان اروپايي نيست. هزينه كارگر در اروپا بسيار بالاست و ازاين نظر فقط ژاپن بالاتر از اروپا قرار مي گيرد. همچنين قدرتمندي اتحاديه هاي كارگري و ضعيف بودن دولت ها، بستن يك كارخانه را براي سهامداران بسيار دشوار مي كنند. دردسر ديگر، بهاي انرژي در اروپاست بطوري كه برق،دو پنجم ازهزينه هاي جاري كارخانه هاي فولادسازي را به خود اختصاص مي دهد.
ولفگانگ ادر رييس بزرگترين شركت فولادسازي اتريش مي گويد ظرفيت بي استفاده كارخانه هاي فولادسازي در اروپا احتمالا به ۵۰ ميليون تن بالغ مي شود.
فولادسازان آمريكايي، اگرچه درگير رقابت شديد با شركت هاي آمريكاي جنوبي هستند،اما وضعشان از اروپايي ها كمي بهتر است. بهاي پايين انرژي به دليل توليدگاز شيل (shale gas) هم به آنها كمك مضاعف مي كند. همچنين برخي كارشناسان پيش بيني مي كنند كه مصرف فولاد در ايالات متحده، امسال ۲.۸ درصد افزايش يابد.
در قاره اروپا چشم انداز روشني براي كاهش توليد و ايجاد توازن در بازار هم وجود ندارد.هيچ شركتي نمي خواهد براي بستن كارخانه اش پيش قدم شود ومزيت كاهش توليدرانصيب رقيبان كند.از سوي ديگر، تعهدات شركت ها هم زماني داده شده بودكه رونق اقتصادي وجود داشت.آرسلورميتال كه با ادغام دو شركت فولادسازي درسال ۲۰۰۶ به بزرگترين فولادسازجهان تبديل شد، براي دريافت تاييد از اتحاديه اروپا،متعهدشده بود كه توليدو نيروي كار خود را حفظ كند.اكنون پايبندي به اين تعهد، به يكي از دردسرهاي شركت تبديل شده است.
رشد توليد فولاد ساخت چين كه بهاي جهاني اين كالا را كاهش داده، يكي ديگر از چالش هاي فولادسازان اروپايي است. امروزه، چين نزديك به نيمي از توليد فولاد جهان را در اختيار دارد. البته بيشتر فولاد چين در داخل اين كشور مصرف مي شود. توليد چيني ها سالانه ۷۵۰ ميليون تن است كه از اين ميزان بين ۳۰ تا ۵۰ ميليون تن را صادر مي كنند. هرچند همين ميزان هم چالشي جدي براي صادركنندگان سنتي آهن و فولاد، مانند ژاپن، كره جنوبي، اوكراين و روسيه ايجاد كرده است.
در چنين شرايطي، موسسه بانكي و مالي جفريز‌ (Jefferies) تخمين زده است كه به زودي ۱۰۵ ميليون تن به ظرفيت توليد فولاد در جهان افزوده خواهد شد.
اما گسترش صنعت فولادسازي در چين، بهاي سنگ آهن را نيز بشدت افزايش داده است كه اين نيز باري بر دوش توليدكنندگان به شمار مي رود.تامين سنگ آهن بر عهده چهار ابرشركت معدنكار است كه ۷۰ درصد از عرضه جهاني اين ماده را برعهده دارند.تا سال ۲۰۱۰، بهاي سنگ آهن براساس مذاكره ميان فولادسازان بزرگ و اين چهار شركت تعيين مي شد. اكنون فولادسازان بايد بهاي متزلزل بازار را بپردازند كه اين امر، قيمت تمام شده محصولات را با نوسان روبرو مي كند.
به بيان ديگر، در بازار كانسنگ، فروشنده حاكم است، اما در بازار فولاد، خريدار حكومت مي كند.دست در توليد فولاد بسيار شده؛به گونه اي كه آرسلورميتال به عنوان بزرگترين توليدكننده جهان،تنها شش درصد از توليد را در اختيار دارد و بيش از ۶۰ شركت فولادسازي با توليدتنها پنج ميليون تن در سال فعاليت مي كنند.خريداران فولاد، از جمله خودروسازان، بسيار قدرتمندند و در ميز چانه زني با فولادسازان،دست برتر را دارند.
همه اينها سبب شده كه صنعت فولادسازي به صنعتي بي بازده تبديل شود. كالين هميلتون،كارشناس اقتصادي بانك مك كواير، با افسوس مي گويد توليد نان بستني به مراتب پرسودتر از توليد فولاد است.
مترجمام**۹۱۶۳