مذاكرات پيش رو كه اگر چه با استقبال زيادي از طرف هاي مختلف درگير همراه بود، شايد بتوان حامد كرزي رييس جمهور فعلي افغانستان را مهمترين فرد ناراضي از اين مذاكرات دانست.
حامد كرزي در اين رابطه اظهار داشته كه دولتش نماينده اي براي مذاكره به دوحه خواهد فرستاد. كرزاي همچنين تاكيد كرده است كه فرآيند صلح بايد به رهبري خود افغان ها بدون دخالت قدرت هاي خارجي صورت گيرد. دولت افغانستان نيز با اعتراض به دولت قطر از نصب تابلويي بر سر در اين نمايندگي كه بر روي آن عبارت امارت اسلامي افغانستان نقش بسته بود و همچنين نصب پرچم طالبان انتقاد كرد.
همچنين وزارت خارجه افغانستان با متهم كردن آمريكايي ها به سو نيت دررفتار از آنها به دليل شيوه بد به كارگيري اين مذاكرات انتقاد كرد.
جان كري نيز در سفر هفته گذشته به قطر با ابراز احتياط نسبت به مذاكرات با طالبان افزود:بايد ببينيم كه آيا مي توان مذاكرات را از سرگرفت و آيا اين امر ممكن است يا خير؟
كري همچنين افزود كه اگر طالبان تصميمي در پيشرفت به جلو نگيرد احتمال تعطيلي اين دفتر در آينده نيز وجود دارد.
اين سخن كري را شايد بتوان به بلوفي سياسي تشبيه كرد. زيرا حال حاضر آمريكا در افغانستان شبيه كسي است كه در باتلاقي گرفتار شده و هرچه بيشتر دست و پا مي زند بيشتر فرو مي رود. در واقع اين آمريكاست كه هم اكنون نياز مبرمي به مذاكره با طالبان دارد. اين طالبان است كه پس از حدود ۱۳سال از اشغال افغانستان نه تنها ضعيف نشده بلكه شايد بتوان گفت از نفوذ بيشتري نسبت به قبل برخوردار است و جان كري بهتر از هركسي مي داند كه در مذاكرات پيش رو برگهاي برنده بيشتري براي چانه زني در اختيار طالبان قرار دارد.

** اعتراف تلخ ژنرال انگليسي
---------------------------
در جديدترين موضع گيري ها درباره مذاكرات پيش رو با طالبان افغانستان (امارت اسلامي افغانستان)، ژنرال نيك كارتر فرمانده ارشد انگليسي در افغانستان با اشاره به لزوم مذاكره با طا لبان در يك دهه پيش در مصاحبه اي با گاردين ادامه مي دهد: غرب بايد يك دهه پيش زماني كه طالبان را از قدرت به زير كشيد تلاش براي مذاكره را آغاز مي كرد.
وي مي افزايد: پيدا كردن راه حل زماني كه آنها در حال گريز بودند به مراتب آسان تر بود.
ژنرال كارتر با اخطار به نيروهاي افغان به نياز آنان به پشتيباني هاي نظامي و مالي پس از خروج نيروهاي ايساف از افغانستان و همچنين ضعف دولت كابل در كنترل كامل كشور اشاره مي كند.
اگرچه وي به قدرت كافي نيروهاي امنيتي افغان در برقراري امنيت انتخابات حساس رياست جمهوري سال آينده اين كشور و تضمين ثبات در اكثر نقاط آن پس از خروج نيروهاي غربي اذعان كرده است.
اين ژنرال در ادامه مصاحبه با گاردين با اشاره به عدم مذاكره بين آمريكا و افغانستان پس از اشغال اين كشور بر لزوم مذاكره بين تمامي افغان ها در مورد آينده اين كشور تاكيد مي كند.
جانشين فرمانده نيروهاي ائتلاف ايساف در ادامه مي افزايد: مشكلاتي كه در اين دوره با آن رو به رو هستيم مشكلات سياسي است و مشكلات سياسي تاكنون تنها با گفت و گو و مذاكره بين مردم حل شده است.
ژنرال كارتر در ادامه به اطمينان كامل خويش به بازگشت طالبان به پاي ميز مذاكره پس از تحويل مسووليت امنيتي به نيروهاي افغان نيز پرداخته است.
هم اكنون حدود ۸ هزار نيروي انگليسي در افغانستان به سر مي برند كه اكثرشان در كمپ بستيون ولايت نا امن هلمند مستقر هستند.
تا سال گذشته حدود ۱۳۷ پايگاه نظامي انگليس در ولايت هلمند وجود داشت كه با تحويل تدريجي مسئوليت امنيتي به نيروهاي افغان هم اكنون ۱۳ پايگاه آن فعال است.
انگليس از ابتداي اشغال افغانستان تاكنون متحمل تلفات سنگين انساني شده است. سربازان انگليسي به گفته فرماندهانشان خسته از جنگ فرسايشي هستند و ديويد كامرون نخست وزير بريتانيا وعده خروج نيمي از آنها را تا پايان سال جاري داده است.
در واقع شايد بتوان گفت، با گذشت بيش از يك دهه جنگ فرسايشي و خونريزي و كشتار مردم بي گناه تحت شعار مبارزه با تروريسم در افغانستان، آمريكا و متحدان غربي، اين واقعيت را درك كرده اند كه به طالبان به عنوان جرياني از مردم افغانستان بنگرند و آن را باور كنند و بدانند كه صلح واقعي بدون حضور تمامي گروه هاي افغان خصوصا طالبان امكان پذير نيست.

** تاسيس دفتر در قطر
-----------------------
تاسيس دفتر طالبان در قطر را مي توان اين گونه ارزيابي كرد كه حال، طالبان داراي نشاني و دفتر رسمي است و مقامات و نمايندگان اين گروه مي توانند آزادانه حرف بزنند و سفر كنند. به عبارت ديگر طالبان ديگر تنها يك گروه مبارز مخالف نيست بلكه گروهي مبارز با بازوي سياسي است.
در واقع اگر گفت و گوهاي آتي اتفاق بيفتد اولين باري خواهد بود كه گروهي از طالبان با نمايندگان دولت افغانستان ديدار خواهند كرد.

** چرا طالبان به وجود دفتر در قطر نياز داشت؟
------------------------------------------
وجود مكاني امن براي حضور رهبران طالبان به منظور شركت در مذاكرات صلح از مسايلي بودكه همواره يكي از دغدغه هاي اصلي سران طالبان را تشكيل مي داد و حال با افتتاح رسمي اين دفتر به نظر مي رسد اين نگراني رفع شده است .
نكته مهمتر مكان تاسيس اين دفتر بود كه به نظر مي رسيد گزينه هاي تركيه، قطر، امارات متحده عربي و يا عربستان سعودي كه رابطه نزديكتري با اين گروه دارند از سوي طالبان براي اين موضوع در نظر گرفته شوند، اما با هوشمندي اين گروه، قطر به اين منظور برگزيده شد كه به استناد گزارش بي بي سي، هم از حساسيت كمتري برخوردار است و همچنين موافقت آمريكا را به همراه دارد.

** مهمترين موانع مذاكرات چيست؟
--------------------------------
اولين و بزرگترين مانع را مي توان اصرار طالبان براي عقب نشيني كامل نيروهاي خارجي از افغانستان به عنوان پيش شرط مذاكرات صلح مطرح كرد.
مانع بعدي را مي توان شكل دولت آينده افغانستان دانست كه به انتخابات رياست جمهوري سال آينده و پايان دوره رياست جمهوري حامد كرزي مرتبط است و از هم اكنون بحث هاي فراواني بين گروه هاي مختلف بوجود آورده است.
ديگر مانع احتمالي را مي توان مخالفت گروه هاي مدني و حامي حقوق زنان با اين مذاكرات دانست، گروه هايي كه هيچگاه از طالبان خاطره خوبي در ذهن نداشته اند و همكاري طالبان در دولت آينده را محدوديتي جدي برسر آزادي هاي خود مي بينند.
حامد كرزي رييس جمهور افغانستان نيز با ابراز نگراني نسبت به كاركردهاي غير مرتبط اين دفتر خواستار دادن تضمين هاي لازم از سوي اين گروه براي مختص نمودن اين دفتر به مذاكرات صلح شد.

** اهداف اصلي سه ضلعي مذاكره
----------------------------------
هدف اصلي اوباما را مي توان بازيافتن وجهه براي آمريكايي دانست كه پس از ۱۲ سال اشغال افغانستان براي ريشه كن كردن تروريسم، نه تنها به نتيجه اي ملموس و عيني دست نيافته است، بلكه آمريكا را در برابر فشارسنگيني از سوي افكار عمومي داخلي و خارجي نسبت به افزايش تلفات انساني و مادي قرار داده است.
ايالات متحده همچنين به دنبال خروج امن از افغانستان و تامين امنيت پايگاه هايي است كه بر اساس معاهده امنيتي با كابل در اختيار خواهد داشت، خصوصا پس از حمله اخير طالبان به پايگاه استراتژيك بگرام افغانستان كه مي توان آن را هشداري از سوي طالبان به آمريكا مبني بر جدي گرفتن مذاكرات دانست.
سران طالبان نيز اين فرصت را مغتنم شمرده و به دنبال استفاده حداكثري از چراغ سبز آمريكا هستند، تا با خارج شدن از ليست تروريست ها و تحريم هاي سازمان ملل به صحنه بازگشته و به رسميت شناخته شوند.
دولت افغانستان نيز با تاسيس شوراي عالي صلح نشان داده كه به دنبال مذاكره مستقيم با طالبان بدون واسطه قراردادن طرف ديگري همچون پاكستان است و به طور كلي واشنگتون و كابل به خوبي مي دانند كه راه پيوستن طالبان به دولت آينده افغانستان از مذاكرات صلح مي گذرد و در اين مسير به دنبال حفظ حداكثري دستاوردهاي خويش در يك دهه اخير هستند.

** سوابقي از مذاكرات
------------------------
حامد كرزاي مدتهاست كه حضور طالبان را در مذاكرات صلح خواستار است. وي در اواخر سال ۲۰۰۸ حتي پيشنهاد تامين امنيت ملا عمر رهبر معنوي طالبان را مطرح كرد كه مشوق كافي براي حضور اين گروه در مذاكرات صلح دانسته نشده و نظر رهبران اين گروه را جلب نكرد.
حامد كرزي همچنين با تاسيس شوراي عالي صلح در سال۲۰۱۰ وظيفه برقراري تماس با طالبان و متقاعد كردن آن ها براي پيوستن به مذاكرات صلح را به اين گروه واگذار كرد. موضوع مذاكره با طالبان در ابتدا به موضوع بحث برانگيزي در غرب تبديل ، اما در كنفرانس صلح سال۲۰۱۱ به طور جدي مطرح شد.
طالبان كه سال ها از مذاكره با دولت افغانستان و اعضاي شوراي عالي صلح امتناع مي ورزيد، اكنون در بيانيه اش پس از گشايش دفتر خود در قطر يكي از اهداف اصلي خود را مذاكره با افغان ها اعلام كرده است، اگرچه اين حركت طالبان، حاكي از چرخش مواضع آنان است، اما بايد اين نكته مهم را در نظر داشت كه كماكان طالبان، دولت فعلي افغانستان را به رسميت نمي شناسد و مي توان اين چرخش موضع را ناشي از اين دانست كه هم اكنون اين گروه در افغانستان از موضعي برتر برخوردار است، در حالي كه آمريكا و متحدانش در حالت ضعف قرار داشته و به دنبال خروج با كمترين هزينه از صحنه درگيري افغانستان هستند. از اين رو، اكنون بهترين زمان براي امتيازگيري حداكثري اين گروه از دولت كابل و نيروهاي ائتلاف است.

** نقش پاكستان در اين معادله چيست؟
-----------------------------------
پاكستان از زمان تاسيس طالبان در سال ۱۹۹۴ در قندهار افغانستان تا كنون از مهمترين حمايت كنندگان اين گروه بوده است و گفته مي شود كه اكثريت رهبران اين گروه در اين كشور ساكن اند.
نمايندگان طالبان از اين كشور به سمت قطر پرواز كردند و به طور كلي پاكستان را مي توان بانفوذ ترين كشور منطقه در گروه طالبان دانست و در واقع همكاري پاكستان براي رسيدن يا نرسيدن به يك توافق سياسي بين دولت و طالبان افغانستان در اين معادله بسيار تاثيرگذار است.
به عبارت ديگر مي توان نتيجه گرفت مذاكرات به همان ميزاني كه بين دولت كابل و طالب ها در جريان خواهد بود، بين افغان ها و دولت اسلام آباد نيز در جريان است.
فرمانده ارتش افغانستان در مصاحبه اي با بي بي سي در اين رابطه تصريح كرد: درگيري ها در افغانستان در چند هفته متوقف خواهد شد، هر زماني كه پاكستان دستور توقف حملات را براي طالبان صادر كند.
ژنرال كريمي افزود: پاكستان به رهبران طالبان پناه مي دهد و آنها را كنترل مي كند، درحالي كه جنگجويانش را در افغانستان رها مي كند.
ژنرال كريمي راه پايان بحران افغانستان و رسيدن به صلح را در گرو توافق دو كشور آمريكا و پاكستان مي داند.
البته دولت اسلام آباد همواره تاكيد كرده كه خواستار افغانستاني قوي، آرام و دوست است اما به اين نكته نيز اشاره مي كند كه علايق مشروع اين كشور پس از خروج نيروهاي ناتو نبايد ناديده گرفته شود.

** روسيه در كجاي معادله افغانستان ايستاده است؟
----------------------------------------
به نظر مي رسد روس ها به خوبي حساسيت موضوع گفت و گوي آمريكايي ها با طالبان را درك كرده اند و شايد فن بدل اين حركت آمريكايي را در نزديك كردن هر چه بيشتر ديدگاه خود به كابل و دولت كرزي يافته اند، دولتي كه از دور خوردن و ناديده گرفته شدن هاي مكرر در مذاكره آمريكايي ها با جنبشي كه سال هاست علاوه بر نيروهاي غربي، عليه مردم و نيروهاي امنيتي افغانستان هم انگشت بر ماشه فشرده و چاشني تركانده، خشمگين و ناراضي است و ديگر در اين مورد خاص نمي تواند به نفع آمريكا ملاحظات خود را پنهان كند. دور از انتظار نيست كه مسكو تلاش كند با نزديك شدن به مواضع رسمي دولت افغانستان، شكاف به وجود آمده بين كابل و واشنگتن را بر سر مذاكره با ستيزه جويان طالبان، مديريت كند.
اين تيتر خبرگزاري روسي راشا تودي در روز ۲۱ ژوئن بود: «وزارت خارجه روسيه: گفت و گو با طالبان بدون نقش آفريني كابل مثبت نخواهد بود.» بيانيه مذكور تنها به اين اشاره اكتفا نمي كند و اين عبارات را در واقع در خطابي همزمان به آمريكايي ها و پيامي آشكار به دولت مستقر در كابل گوشزد كرد: «گفت و گو با معارضان(طالبان) جز با نقش محوري كابل در كنار التزام حتمي به مبادي اساسي آشتي ملي موثر نخواهد بود و اين مبادي عبارتند از: كنار گذاشتن سلاح و اعتراف به قانون اساسي افغانستان و عدم برقراري روابط با القاعده و ساير سازمان هاي تروريستي.
منابعي در وزارت خارجه روسيه هم اعلام كردند كه مسكو با دقت تحولات مرتبط با دفتر ارتباطي جنبش طالبان در قطر را زير نظر دارد. اين منابع افزودند: ما دولت افغانستان را درموضع گيري هاي آشكار گذشته خود درباره دفتر طالبان در دوحه، حمايت مي كنيم و اين دولت را در عرصه اجراي گفت و گوهاي داخلي بين شوراي صلح و نمايندگان مخالفان مسلح در افغانستان مي دانيم.
ترديدي نيست كه افغانستان امروز با موقعيت ژئوپولتيك آن، پاشنه آشيل سياست هاي آمريكا در خاورميانه و همزمان، يكي از نقاط ثقل سياست هاي ضد آمريكايي در واكنش به مداخله هاي خاورميانه اي و شرق دوري واشنگتن و در همين حال به دليل هم مرز بودن با چين، هدفي در دسترس براي مخالفان سياست ثقل آسيايي (pivot to asia) آمريكاست. به عبارتي ديگر، هر چه دخالت هاي آمريكا در بحران هاي شرق دور و خاورميانه شديدتر شود، توجيه ها براي آسيب پذير تر كردن سربازان خسته و در آستانه خروج آمريكايي مستقر در پايگاه هاي افغانستان نيز فراهم تر مي شود.
پژوهش**م.گ**۹۲۴۱