به گزارش ايرنا، عناوين نخست روز پنجشنبه بسياري از روزنامه هاي تركيه به تحولات مصر اختصاص داشت و هر يك مفسران سياسي از ديدگاه و نگاه خود به تحليل اين رويداد پرداخته اند.
در بيشتر اين مقالات، آنچه كه بيشتر برجسته شده و واكنش هاي جدي نيز داشته است، نوشتارهاي برخي مخالفان رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه در تشبيه رويدادهاي مصر با پارك گزي در تركيه است.
برخي از شبكه هاي تلويزيوني مخالف دولت آنكارا عنوان كردند كه طيب مصر سرنگون شد.
قمر گنچ نماينده حزب مخالف جمهوريخواه خلق در مجلس تركيه نيز با اشاره به رويدادهاي مصر گفت: اردوغان بايد از اين وقايع درس عبرت گيرد.
فهيم تاشتكين نويسنده سياست خارجي روزنامه راديكال تركيه در مطلبي با اشاره به اينكه مخالفان مرسي آرام آرام در ظرف يك سال گذشته پايه هاي اقتدار رييس جمهوري مصر را قطع و با ضربه نهايي ديشب تختش را سرنگون كردند، نوشت: اين تحولات به دنبال يك ضرب الاجل ۴۸ ساعته صورت گرفت، نشان داد كه مرسي هيچ پايگاهي در نهادهاي دولتي نداشت و در دوران رياست جمهوري اش نيز نتوانست آنها را جذب كند.
او مي نويسد؛ نقشه راهي كه ديشب توسط ارتش مصر به اجرا گذاشته شد، در واقع خواسته مخالفان مرسي بود و تلاشي براي ترميم اعتبار خدشه دار شده ارتش در ۱۷ ماهي كه از سرنگوني حسني مبارك در آن كشور مي گذرد.
چنگيز چاندار كارشناس خاورميانه و مفسر سرشناس تركيه اي نيز در مطلبي با عنوان شكست غم انگيز اولين تجربه اقتدار اخوان المسلمين در اين روزنامه به گفت و گوهايش با چند تن از روشنفكران مطرح دنياي عرب در اوايل سالجاري ميلادي در بيروت و پيش بيني آنها در خصوص احتمال شكست اخوان المسلمين در اولين تجربه اقتدارش اشاره كرد.
وي نوشت؛ اين در حالي است كه اين روشنفكران خود از حاميان انقلاب ۲۵ ژانويه ۲۰۱۱ مصر بودند و روي كار آمدن اخوان المسلمين از طرق ديپلماتيك در مصر را مهم مي دانستند. لذا شكست اين سازمان در اولين تجربه اقتدارش در مصر، غم انگيز است.
به نوشته چاندار، نقطه اي را كه مبارك در ۳۰ سال به آن رسيد، مرسي ظرف يك سال طي كرد. مرسي مهمترين كاري را كه در اين يك سال كرد، افرادي از اخوان المسلمين را بر پست هاي حساس دولتي منصوب كرد و اختيارات خود را افزايش داد. با قوه قضائيه به تضاد افتاد و اقتصاد خراب را خراب تر كرد و هيچ يك از وعده هايش را عملي نكرد.
به نوشته چاندار، اكنون در مصر دوره جديد ولي پرمخاطره و پرنوساناتي شروع مي شود و پيروزي خياباني مي تواند به ساير حركتهاي خياباني نيز جسارت بدهد.
چاندار بر اين باور است كه شكست اخوان المسلمين در مصر، ضربه اي براي مخالفان بشار اسد در سوريه نيز مي باشد و آنها را دچار ياس جدي كرده و اعتبار اين سازمان در خاورميانه را بطور جدي خدشه دار خواهد كرد.
او در بخش ديگري از مقاله خود با عنوان درس هاي عبرت از مصر نوشت كه تاكيد بيش از حد بر گفتمان مذهبي نمي تواند موجب تقويت ديكتاتوري شود و صرفا روي كار آمدن با انتخابات مشروع، اين قدرت را به انتخاب شونده نمي دهد كه هر كاري بخواهد بكند. اگر مردم نخواهند، آمريكا هم پشت شما باشد، باز اقتدار را از دست مي دهيد.
عاكف امره ديگر مفسر تركيه اي در مطلبي در روزنامه يني شفق نزديك به دولت آنكارا مي نويسد: تحليل هايي كه از سوي برخي محافل در تركيه در خصوص رويدادهاي مصر مشاهده مي شود، تداعي كننده نگاه غرورآميز اروپايي به مسائل خاورميانه است.
به باور اين نويسنده مساله اصلي در مصر در وراي بركناري مرسي اين است كه آيا رابطه اي كه اخوان المسلمين مي خواهد با نظام مصر برقرار كند، يك رابطه بيعت و يا رابطه به دست گيري نظام خواهد بود.
به گفته ديگر آيا ارتش مصر كه در واقع نظام آن كشور را نمايندگي مي كند، بيعت اخوان را قبول مي كند يا نه؟ لذا آينده مصر را چگونگي اين روابط ترسيم خواهد كرد.
نويسنده اي از روزنامه حريت نيز با گلايه از بي تفاوتي شماري از رسانه هاي تركيه در انتشار به موقع رويدادهاي پارك گزي در استانبول مي نويسد؛ روز گذشته مشاهده كرديم كه رسانه هاي جمعي بازتاب گسترده از رويدادهاي مصر را منتشر كردند.
وي مدعي شد كه اعراب هيچگاه داراي نظام جمهوري مشابه تركيه نبوده اند و ما بايد قدر اين جمهوري لائيك را بدانيم.
ممتازار ترك اونه نيز در تحليلي در روزنامه زمان نزديك به جماعت نور در تركيه نوشت: پيشگويي رويداد ديشب در مصر بسيار دشوار نبود. كودتاگران گام به گام جلو آمده و مرسي را محاصره كردند و مديريت تجربه كوتاه دمكراسي در مصر را محكوم به شكست كردند تا براي بدنام كردن مرسي از داخل و خارج هر آنچه را مي توانند انجام دهند.
او با اشاره به نبود تجربه مديريت دولتي در اخوان المسلمين نوشت: اين ضعف فرصتي براي بدنام كردن اين سازمان بود.
شاهين آلپاي ديگر نويسنده اين روزنامه نوشت: رژيم استبداي ۶۰ ساله در مصر با انقلاب ميدان تحرير در ژانويه ۲۰۱۱ سرنگون شد ولي بعد از گذشت يك سال از روي كار آمدن دولت منتخب مردم، با تحرير ديگري روبرو شديم. تحرير ۲ براي وادار كردن اولين رييس جمهوري منتخب مردم به استعفا بود.
به نوشته آلپاي، ميان تظاهرات تحرير ۲ با پارك گزي استانبول، وجه تشابهي ديده مي شود كه عبارتند از وقوع اين تظاهرات در دو كشوري كه سني ها در اكثريت هستند، در هر دو كشور دولتي روي كار آمده كه تقريبا تمامي پشتوانه آن ها را سني ها تشكيل مي دهند.
حزب عدالت و آزادي مصر با حفظ هويت اسلامگراي خود به اجراي قوانين شريعت در مصر تمايل نشان داد. حزب عدالت و توسعه تركيه كه در واقع منشعب از جريان موسوم به تفكر ملي مي باشد، در تركيه قدرت را در دست دارد. اين حركت نيز برادر اخوان المسليمن به شمار مي رود.
وي افزود: گرچه حزب حاكم عدالت و توسعه مي گويد پيراهن تفكر ملي را از تن در آورده است ولي در دوره اخير برخي از رفتارهاي اين حزب موجب شده است كه افراد به اين نتيجه برسند كه حزب حاكم تركيه درصدد مداخله در طرز زندگي شان است.
آلپاي تاكيد كرد براساس تحليل برخي از جامعه شناسان در واقع خصوصيت اصلي هر دو حزب پيروي آنها از يك نوع سياست ملي گراي ديني است.
شكران سونر نويسنده روزنامه جمهوريت نيز با عنوان اسلام سياسي از دمكراسي رفوزه شد نوشت: مصر با ضرب الاجل ارتش،اين كشور را وارد يك دوره بسيار نامعلوم و پرمخاطره اي كرد كه البته نتيجه سياستهاي اخوان المسلمين است.
محمد بارلاس روزنامه نگار با سابقه تركيه نيز در مطلبي در روزنامه صباح نوشت: متاسفانه ارتش در مصر كه همواره قدرت را در اين كشور در دست داشته است و دهها سال مهمترين حافظ و نگهبان استبداد در آن كشور بوده است، اكنون اميد محافلي شده است كه گويا خواهان آزادي در مصر مي باشند.
او اين سووال را مطرح كرد كه آيا اين ارتش همان ارتشي نيست كه ناصر، انور سادات و حسني مبارك را بر سر قدرت نگاه داشت؟
خاورم/۲۰۱۱**۲۳۰ * ۱۵۹۷
