ايالات متحده آمريكا مانند بسياري از كشورهاي جهان جمعيتي متشكل از گروه هاي نژادي و قومي متفاوت را در خود جاي داده است. به طور كلي بيش از يك چهارم جمعيت آمريكا را غير سفيدپوستان آمريكايي الاصل تشكيل داده اند.
ميزان بالاتر زاد و ولد برخي از اين گروه ها از يك سو و نرخ بالاي مهاجرت گروه هاي قومي به آمريكا از سوي ديگر، به مرور زمان سرعت رشد آنها را به ميزان بالاتري از سرعت رشد سفيد پوستان آمريكايي الاصل رسانده است.
تداوم روند فزاينده نرخ رشد گروه هاي قومي در سال هاي آتي، مي تواند تبعات گسترده اي را متوجه واشنگتن كند. در اين نوشتار برآنيم ابعاد مختلف اين پديده را بررسي كنيم.
** تركيب جمعيت كنوني آمريكا بر اساس قوميت ها
--------------------------------
آمارهاي رسمي در خصوص تركيب جمعيتي آمريكا كمي با يكديگر متفاوت است. بر اساس آخرين آمار رسمي سازمان اطلاعات مركزي آمريكا در سال ۲۰۰۷ در مجموع سفيدپوستان ۷۹.۶۹% ، سياه پوستان ۱۲.۸۵% ، آسيايي ها ۴.۴۳% ، سرخپوستان و بوميان آلاسكا ۰.۹۷% ، بوميان هاوايي و ساير جزيره نشيان اقيانوس آرام ۰.۱۸% و ساير اقوام ۱.۶۱% جمعيت كل آمريكا شامل ۳۱۳ ميليون و ۴۷۴ هزار و ۴۶۵ نفر را تشكيل مي دهند.
لاتين تبارها در اين طبقه بندي جاي نگرفته اند، زيرا به گزارش سازمان سيا، اداره آمار آمريكا از نام اسپانيايي ها براي اطلاق به افراد لاتين تباري استفاده مي كند كه داراي اصالت مكزيكي، كوبايي، پرتوريكويي، جمهوري دومينيك، اسپانيايي، آمريكاي مركزي و جنوبي هستند (كه ممكن است از هريك از گروه هاي قومي سفيد، سياه، آسيايي و...باشند) و در ايالات متحده آمريكا زندگي مي كنند. با اين تفاسير بايد گفت كه لاتين تبارها يكي از بزگترين و مهمترين گروه هاي نژادي در آمريكا هستند كه حدود ۱۵.۱% جمعيت اين كشور را تشكيل مي دهند.
همچنين بر اساس برآورد موسسه پيو در سال ۲۰۱۱، سفيد پوستان ۶۳ درصد، لاتين تبارها ۱۷ درصد، سياه پوستان ۱۲ درصد و آسيايي هاي آمريكايي ۵ درصد جمعيت آمريكا را تشكيل داده اند.
** دورخيز آسيايي ها و لاتين تبارها در تغيير تركيب جمعيتي
------------------------------------------
انتشار تازه ترين گزارش سالانه اداره آمار آمريكا در مورد تغييرات تركيب جمعيتي اين كشور در بازه زماني ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ اگرچه موجبات نگراني جدي مقامات آمريكايي را فراهم نكرده است، اما تداوم اين روند مي تواند در آينده نه چندان دور تهديدات جدي را متوجه امنيت ملي آمريكا كند.
بر اساس گزارش اداره آمار آمريكا، جمعيت كل اقليت هاي قومي اين كشور با ۱.۹ درصد افزايش به ۱۱۶ ميليون يا ۳۷ درصد كل جمعيت در سال ۲۰۱۲ رسيده است.
اين گزارش كه بر اساس داده هاي آماري در بازه زماني ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ تهيه شده است، نشان مي دهد كه آسيايي هاي آمريكايي در طي يك سال، سريعترين نرخ رشد جمعيت را در ميان گروه هاي قومي آمريكا تجربه كرده اند؛ جمعيت اين گروه نژادي در سال هاي اخير تا ۵۳۰ هزار يا ۲.۹ درصد رشد داشته و در مجموع به ۱۸.۹ ميليون نفر رسيده است.
همچنين بر اساس اين گزارش جمعيت اسپانيايي هاي آمريكايي نيز نسبت به سال گذشته تا ۲.۲ درصد، يا بيش از ۱.۱ ميليون نفر افزايش يافته و در سال ۲۰۱۲ به بيش از ۳۵ ميليون نفر رسيده است.
اين گزارش در ادامه اين واقعيت را افشا مي كند كه پيش از اين، ۷۶ درصد تغييرات جمعيتي لاتين تبارها از طريق افزايش طبيعي (تولد منهاي مرگ و مير) تامين مي شد، اما در سال هاي اخير ميزان بالاي مهاجرت اين گروه قومي، سهم بالاتري از تغييرات جمعيتي آنها را تشكيل داده است؛ بر همين مبنا بيش از ۶۰ درصد رشد ۲.۹ درصدي جمعيت آسيايي ها از مهاجرت بين المللي ناشي شده است.
گفتني است آمريكا در ميان كشورهاي مهاجرپذير مقام اول را داراست و حدود ۱۲.۸۱ از كل جمعيت اين كشور را مهاجران تشكيل مي دهند.
همچنين بر اساس اين گزارش، جمعيت بوميان هاوايي و ديگر جزيره نشينان حوزه پاسيفيك با ۲.۱ درصد افزايش به حدود ۱.۴ ميليون نفر، سرخپوستان و بوميان آلاسكا با ۱.۵ درصد افزايش به كمي بيش از ۶.۳ ميليون نفر و سياه پوستان يا آفريقايي_ آمريكايي ها، با رشد ۱.۳ درصدي به ۴۴.۵ ميليون رسيده اند و در رده هاي بعدي نرخ رشد جمعيتي آمريكا قرار مي گيرند.
** لاتين تبارها مهمترين گروه قومي اقليت در آمريكا
--------------------------------------
با توجه به اينكه لاتين تبارها (بعد از سفيد پوستان غير لاتين تبار) دومين گروه نژادي جامعه آمريكا را تشكيل مي دهند، بالاتر بودن افزايش نرخ رشد جمعيت آنها مي تواند در آينده براي اين كشور مساله ساز باشد.
رسانه ها و افراد مختلف بارها نسبت به اين مساله هشدار داده اند. به عنوان نمونه نشريه آمريكايي نشنال ژورنال در مارس ۲۰۱۳ در گزارشي از رشد ۷۳ درصدي جمعيت لاتين تبارها در منطقه آيداهو در طي ده سال اخير خبر داده است. اين گزارش آورده است كه اگر رشد جمعيت اسپانيايي تبارها نبود، منطقه روستايي آيداهو جمعيت خود را به طور قابل توجهي از دست داده بود.
بر اساس برآورد كميسيون آيداهو در امور اسپانيايي ها به طور كلي جمعيت لاتين تبارها در آمريكا در فاصله زماني سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰، حدود ۴۳ درصد رشد داشته است. بر اساس اين گزارش لاتين تبارها حدود ۱۶ درصد جمعيت كل آمريكا را تشكيل مي دهند.
جداي از نرخ رشد جمعيت اسپانيايي تبارها، ميانگين پايين سني آنها نيز از ديگر علل نگراني كارشناسان جمعيت شناسي آمريكا است. بر اساس گزارش مذكور اسپانيايي تبارهاي آيداهو كه بيش از ۱۰.۹% جمعيت اين منطقه را تشكيل مي دهند، جوان تر از ميانگين سني منطقه هستند. حدود ۴۵% از جمعيت ۱۷۶ هزار نفري آنها در اين منطقه، زير ۱۹ سال سن دارند. همچنين حدود ۳۴ درصد جمعيت لاتين تبارهاي آمريكا زير ۱۸ سال سن دارند. اين مساله زماني نمود بارز خواهد يافت كه جمعيت كودك و نوجوان اقليت ها به سن قانوني رسيده و به عنوان يك شهروند، حقوق سياسي، اجتماعي و اقتصادي خود را مطالبه كنند.
** سفيدپوستان آمريكايي؛ اكثريتي رو به اقليت
------------------------------------------
آخرين گزارش مركز آمار آمريكا از سويي ديگر درباره كاهش سرعت رشد جمعيت سفيد پوستان آمريكايي هشدار مي دهد. در اين گزارش آمده است كه براي اولين بار طي صد سال گذشته ميزان مرگ و مير سفيدپوستان آمريكايي از ميزان زاد و ولد آنها فراتر رفته است.
اين گزارش آورده است كه در سال ۲۰۱۲ تعداد مرگ سفيدپوستان آمريكايي ۱۲ هزار مورد بيش از تعداد زاد و ولد در ميان آنها بوده است. به ادعاي گزارش نشريه آمريكايي ويك(The Week) اين افت، يك دهه زودتر از آنچه كه انتظار مي رفت اتفاق افتاده است. سال گذشته اداره آمار ايالات متحده اعلام كرده بود كه جمعيت سفيدپوستان تا سال ۲۰۲۴ به اوج خود رسيده و تا سال ۲۰۶۰ به حدود ۲۰.۶ ميلون نفر كاهش خواهد يافت.
همچنين گزارش اخير اداره آمار آمريكا پيش بيني كرده است كه سفيدپوستان آمريكايي تا سال ۲۰۳۴ ديگر در آمريكا در اكثريت نخواهند بود و بدين ترتيب، تركيب گروه هاي اكثريت و اقليت در جامعه آمريكا متحول خواهد شد.
گزارش هاي رسمي در سال گذشته ميلادي اعلام كردند كه براي اولين بار در آمريكا، اكثر موارد زاد و ولد در ميان اقليت ها انجام شده است. نشريه ويك مي نويسد: اگرچه در سال گذشته افت در تولد سفيد پوستان با مهاجرت ۱۸۸ هزار شهروند سفيد جبران شد، اما نرخ كاهشي رشد جمعيت اين گروه مويد تغيير بنيادي تركيب جمعيت كنوني آمريكا است.
** علل اقتصادي تغيير تركيب جمعيتي
------------------------------
به گزارش نشريه ويك، رشد جمعيت اقليت ها در برخي از مناطق مي تواند به اقتصاد رو به بهبود آن منطقه بستگي داشته باشد. به عنوان نمونه جمعيت آسيايي ها در داكوتاي جنوبي كه بيش از ۷ درصد رشد داشته، ناشي از شرايط خوب اقتصادي اين منطقه است. گفتني است اين ايالت از نظر پايين بودن نرخ بيكاري در جايگاه چهارم كشور جاي دارد. به نظر مي رسد بسياري از مهاجران آسيايي به دليل پر رونق بودن بازار كار به اين منطقه مهاجرت كرده باشند.
همزمان، احتمالا بحران بزرگ مالي يكي از مهمترين عوامل كاهش زاد و ولد در بين سفيدپوستان آمريكايي بوده است. مطالعه موسسه نظر سنجي پيو از ميان ۲۵ ايالت نشان مي دهد كه در سال ۲۰۰۸، نرخ تولد در همه آنها كاهش يافته است.
اين گزارش نشان مي دهد كه ارتباط معناداري بين تغيير در نرخ تولد و تغيير در شاخص هاي كليدي اقتصادي شامل درآمد سرانه، توليد ناخالص داخلي و نرخ بيكاري وجود دارد.
تحليلگران بر اين باورند كه كاهش در ميزان زاد و ولد با وخامت اوضاع اقتصادي در ارتباط است و چنين الگوي مشابهي در جريان ركود اقتصادي در كشورهاي ديگر نيز قابل مشاهده است.
همچنين كارشناسان يكي ديگر از دلايل كاهش نرخ زاد و ولد را تغيير نقش زنان در جوامع امروزي مي دانند. يكي ديگر از بررسي هاي اخير موسسه پيو نشان مي دهد كه امروزه زنان مادر در هر ۴ خانه از ۱۰ خانه آمريكايي نقش نان آور اصلي را برعهده دارند و به همين دليل تمايل زيادي به بچه دار شدن مجدد ندارند.
** نتيجه گيري
---------
تغيير خزنده تركيب جمعيتي در طول دهه هاي آينده مي تواند جنبه هاي مختلف سياسي، اقتصادي و اجتماعي ايالت هاي آمريكا را با تحولاتي جدي همراه كند. پيش بيني هاي موسسات آماري، هشدار دهنده هستند.
موسسه پيو در سال ۲۰۱۱ پيش بيني كرد كه تركيب جمعيتي آمريكا در سال ۲۰۵۰ بدين صورت تغيير خواهد كرد: سفيدپوستان ۴۷ درصد، لاتين تبارها ۲۹ درصد، سياه پوستان ۱۳ درصد و آسيايي ها ۹ درصد.
يكي از مهمترين تاثيرات احتمالي اين پديده مي تواند تغيير چهره سياسي و جهت گيري انتخاباتي الكترال ها در انتخابات رياست جمهوري باشد. گفتني است نظام انتخاباتي آمريكا كالج الكترال نام دارد كه سامانه اي براي انتخاب غير مستقيم رييس جمهور اين كشور به شمار مي رود؛ بدين ترتيب كه تعداد مشخص و معيني از نمايندگان (معمولا حزبي)منسوب به كانديداهاي اصلي براي گزينش نهايي رييس جمهور از طريق صندوق راي انتخاب مي شوند.
تلاش نامزدهاي انتخابات اخير رياست جمهوري آمريكا در جذب آراي لاتين تبارها نشان دهنده اهميت و نقش گروه هاي قومي در نظام سياسي آمريكا است. افزايش جمعيت اقليت هاي قومي به ويژه لاتين تبارها در آمريكا وزن سياسي آنها را در آينده اي نه چندان دور افزايش خواهد داد.
همچنين حوزه اقتصادي نيز از تبعات تغييرات جمعيتي مصون نخواهد ماند. بر اساس گزارش سايت كسب و كار اسپانيايي ها با توجه به اينكه در بسياري از مناطق ايالت متحده متوسط دستمزد لاتين تبارها از متوسط دستمزد آمريكايي هاي سفيد پوست كمتر است (حدود يك چهارم لاتين تبارها كمتر از متوسط حقوق سفيدپوستان دستمزد دريافت مي كنند.) اين مساله مي تواند در بلند مدت چهره نيروي كار در مناطقي از ايالات متحده را دچار تغيير و تحول كند.
به طور كلي مي توان گفت كه اگرچه ممكن است تغييرات بنيادين تركيب جمعيتي در ايالات متحده آمريكا، در حال حاضر خطر جدي را متوجه واشنگتن نكند، اما در دهه هاي آتي مي تواند امنيت ملي اين كشور را با تهديدات جدي مواجه كند.
گزارش از اعظم حميدپور
پژوهش**۹۲۷۵**۹۲۴۱
