شركت و مداومت حضور در مسجد آثار و بركات بسياري در سطح فردي و سطح اجتماعي دارد كه از جمله اين بركات تقويت ساختارهاي محكم در زمينه روابط اجتماعي بر اساس معنويت و ايمان است.
هر چه روابط اجتماعي در سطح جامعه بر بنياني محكمتر، استوار شود و از اصالت و عمق بيشتري برخوردار باشد، به استحكام جامعه و پيشرفت سريع تر در دسترسي به اهداف كلي جامعه اسلامي ميانجامد.
مسجد به عنوان يك مركز ديني و فرهنگي و يك نهاد مدني مهم نقش ويژهاي در اين ساختارهاي اجتماعي مستحكم بر اساس روابط ايماني و الگوي اخوت اسلامي دارد، رابطهاي كه بهترين روابط بين فردي در سطح جامعه اسلامي معرفي شده است.
* افزايش آگاهي اجتماعي و سياسي جامعه
جايگاه مسجد در فرهنگ اسلامي صرفا مكاني براي عبادت نيست، بلكه مكاني خوب براي نوعي تجزيه جمعي و تبادل تجربيات و افزايش آگاهي اجتماعي و سياسي نيز به شمار مي رود.
با مرور تاريخ صدر اسلام در مي يابيم از زمان پيامبر اكرم (ص) مساجد نه تنها پايگاه عبادي كه پايگاهي اجتماعي ـ سياسي نيز بوده و بسياري از ملاقاتهاي پيامبر با سفرا و نمايندگان قبايل در مسجد انجام ميشده است.
اين اقدام معنادار نوعي پيام درباره روح تعاليم ديني دربردارد. پيام آن اين است كه تعاليم ديني اسلام تنها شامل ابعاد فردي نيست، بلكه بعد اجتماعي و سياسي را هم شامل ميشود.
مومنان با حضور منظم در مساجد بهترين زمينه را براي آشنايي هرچه بيشتر با مسايل روز و جريانات سياسي فراهم ميآورند تا در تصميمگيريها و وظايفشان در عرصه جامعه با بصيرت بهتر ظاهر شوند.
* نزديك تر شدن قشرهاي مختلف جامعه به يكديگر
افزايش مهارتهاي اجتماعي و نزديكتر شدن اقشار مختلف جامعه به يكديگر از ديگر مواردي است كه نقش موثري در حضور مداوم آحاد جامعه در مساجد ايفا مي كند.
بايد توجه داشت كه اصل وجود اختلاف فرهنگي در ميان خانوادهها و قشرهاي مختلف جامعه امري طبيعي است اما آنچه نقش اساسي در قوام يك جامعه دارد آن است كه برغم تمامي اختلافات عادي و طبيعي، هميشه يك عامل به مثابه نخ تسبيح ميان تمام عناصر جامعه عمل ميكند تا نوعي اتحاد جمعي شكل بگيرد و در هر جامعه اسلامي اين عامل وحدت بخش و نخ تسبيح عامل ايماني است.
اين يك واقعيت اصيل و بنيادين است كه در رابطه اخوت اسلامي همه برتريها و موقعيتهاي اجتماعي برچيده ميشود اين مساله در فضاهايي مانند مراسم حج كه تبلور مفهوم رابطه ايماني بين افراد است، بسيار پررنگ ظاهر ميشود.
مسجد نيز مكاني است كه حضور عميق اين مفهوم اصيل اسلامي را ميتوانيم احساس كنيم. در مسجد همه اقشار جامعه حضور مييابند و يك امت هم دل در برابر معبود خود سر به سجده ميسايند. صف اول در مساجد براي طبقه خاصي نيست، بلكه هركس زودتر خود را به مسجد برساند ميتواند در صف اول جاي گيرد.
* حل و فصل بسياري از نا هنجاري هاي اجتماعي و اختلافات
در سيره اسلامي از زمان پيامبر (ص) تا دورههاي متاخر مساجد محل حل و فصل اختلافها و حتي امر قضاوت بوده است. حضرت علي (ع) بسياري از قضاوتهاي خود را در مسجد كوفه برگزار مي كرد.
در بستر تمدن اسلامي يك سنت قديمي اين است كه پس از اختلافات پيش آمده ميان برخي افراد جامعه مجلس آشتي و اصلاح امور در مسجد برگزار ميشده است. با توجه به حرمتي كه افراد براي مسجد قائلاند معمولا در فضاي مسجد دو طرف از برخي دعاوي خود ميگذرند و همين مهمترين عامل در اصلاح رابطه و آشتي بين افراد است.
* ترويج فرهنگ مشاركت اجتماعي در فعاليتهاي ديني
اهداف متعالي دين اسلام در سطح جامعه نه فقط با تلاشهاي جداگانه فردي كه با مشاركت و تعامل افراد مختلف قابل تحقق در سطح جامعه اسلامي است.
مسجد پايگاه مناسبي براي تشويق روحيه همكاري و تحقق و تشكيل گروههاي مردم نهاد به منظور مشاركت در امور و شئون مختلف فعاليتهاي اجتماعي و مخصوصا فعاليتهاي ديني است.
براي نمونه مشاركت در برگزاري مراسم در مناسبتها، مشاركت در كارگروههاي آموزشي در زمينه معارف ديني، تشكيل گروههاي مطالعاتي و برنامههاي جنبي براي نوجوانان، و تشكيل صندوقهاي مالي براي امور خيريه، از فعاليتهاي ديني و اجتماعي مهم است كه در فضاي مسجد انجام ميگيرند.
هشتم تا هفدهم تيرماه از سوي مركز رسيدگي به امور مساجد كشور به عنوان دهه تكريم و غبارروبي مساجد نامگذاري شده است.
* منبع پايگاه اطلاع رساني مركز رسيدگي به امور مساجد
فراهنگ (۲)**۱۸۸۳
