جان كري وزير امور خارجه آمريكا، در چارچوب دور جديد سفر خاورميانه اي خود، روز جمعه هفتم تير در امان پايتخت اردن، با محمود عباس رييس تشكيلات خودگردان فلسطين، ديدار كرد و پس از آن نيز راهي بيت المقدس شد و با بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيم صهيونيستي، ملاقات كرد. اين در حالي است كه وزير امور خارجه آمريكا، روز پنجشنبه نيز با نخست وزير رژيم صهيونيستي ديدار كرده بود.
گرچه هيچ جزيياتي از محتواي مذاكرات جان كري با مقام هاي تشكيلات خودگردان فلسطين و رژيم صهيونيستي منتشر نشده اما به نظر مي رسد با توجه به طولاني بودن ساعات مذاكرات و ديدارهاي چندباره، موضوعات مهم و جدي در اين چارچوب مطرح شده است.
به نظر مي رسد يكي از اهداف رسانه اي نشدن محتواي مذاكرات، تلاش براي مديريت اختلاف هاي موجود بين طرف فلسطيني و رژيم صهيونيستي و جلوگيري از دامن زده شدن به آنها در فضاي رسانه اي است.
مذاكرات سازش از حدود نيمه هاي سال ۱۳۸۹ به دليل اصرار رژيم صهيونيستي بر ساخت شهرك هاي صهيونيست نشين در سرزمين هاي فلسطيني در كرانه باختري رود اردن و شرق بيت المقدس و اعتراض طرف فلسطيني به اين روند، متوقف شد.
تحولات دو سال اخير در جهان عرب كه چهره سياسي و امنيتي منطقه را دگرگون كرد نيز باعث شد احياي اين مذاكرات براي مدت طولاني به حاشيه و ركود رود.
با اين حال به نظر مي رسد ايالات متحده آمريكا كه همواره نقش اصلي در هدايت مذاكرات سازش داشته، طي ماه هاي اخير دور جديدي از تلاش هايش را براي از سرگيري مذاكرات آغاز كرده است. در اين رابطه جان كري طي هفته ها و ماه هاي اخير بارها به خاورميانه سفر كرده است.
به نظر مي رسد آمريكا تلاش دارد تا پيش از برگزاري نشست مجمع عمومي سازمان ملل در سپتامبر (شهريور) آينده، پيشرفت و تحول قابل توجهي را در نزديكي دو طرف فلسطيني و رژيم صهيونيستي براي آغاز دور جديد مذاكرات سازش بين دو طرف، ايجاد كند.
با اين حال به نظر مي رسد حركت دادن دوباره ماشين مذاكرات براحتي امكان پذير نيست. سخن از احياي مذاكرات در حالي مطرح مي شود كه هنوز عامل ناكامي دور پيش اين مذاكرات يعني ساخت و سازهاي رژيم صهيونيستي در سرزمين هاي فلسطيني به قوت خود باقي است. مقام هاي رژيم صهيونيستي طي سال هاي اخير نه تنها از اين اقدامات دست نكشيده اند بلكه هر چند وقت يكبار اخباري مبني بر تصويب خانه سازي هاي جديد در مناطق مختلف منتشر مي شود.
آنچه از آن به نام شهرك سازي ياد مي شود، ناظر به خانه سازي هايي است كه رژيم صهيونيستي آنها را در سرزمين هايي كه پس از آغاز جنگ معروف با اعراب در سال ۱۹۶۷ ميلادي به اشغال خود درآورد، انجام داد. از نظر سازمان ملل هرگونه ساخت و ساز رژيم صهيونيستي فراتر از مرزهاي ۱۹۶۷، اقدامي اشغالگرايانه و مخالف قوانين بين المللي است.
محمود عباس رييس تشكيلات خودگردان فلسطين، متوقف شدن شهرك سازي ها را شرط اصلي براي ورود طرف فلسطيني به مذاكرات مي داند. وي همچنين خواهان شناسايي مرزهاي ۱۹۶۷ به عنوان مرزهاي بين دو طرف و مبنايي براي طرح تشكيل دو دولت شده است. اين در حالي است كه رژيم صهيونيستي اعلام كرده كه هرگونه شرط گذاري براي آغاز مذاكرات را رد مي كند و خواهان بررسي موضوع شهرك سازي ها در چارچوب موضوعات مورد مذاكره بين دو طرف شده است.
به نظر مي رسد رژيم صهيونيستي به دنبال آن است تا مسئوليت آغاز مذاكرات را به دوش فلسطيني ها بياندازد. اين در حالي است كه اين سياست هاي تجاوزكارانه و غيرقانوني رژيم صهيونيستي بوده كه عملا هرگونه توافق و مذاكره اي را به محاق برده است. طبيعي است در فضايي كه صهيونيست ها در سرزمين فلسطيني ها اقدام به خانه سازي مي كنند در واقع درصدد ناديده گرفتن و از بين بردن عنصر زمين كه يكي از مهمترين لوازم تشكيل يك دولت مستقل است، هستند.
اين در حالي است كه ايالات متحده آمريكا كه تلاش مي كند خود را به عنوان ميانجي دو طرف معرفي كند، عملا از مهمترين شرط يك ميانجي كه بي طرفي و موضعي ميانه است، برخوردار نيست. بر كسي پوشيده نيست كه آنچه براي آمريكا در منطقه خاورميانه در درجه اول اهميت بوده، موضوع امنيت رژيم صهيونيستي بوده و همواره در نزاع بين فلسطيني ها و صهيونيست ها، بيشتر طرف رژيم صهيونيستي را داشته است.
طبيعتا مذاكراتي كه در فضاي نابرابر شكل مي گيرد نتيجه اش از قبل مشخص است و آن شكست طرف ضعيف و حاكم شدن خواسته هاي طرف غالب است؛ درست شبيه آنچه در مذاكرات بين فلسطيني ها و رژيم صهيونيستي مطرح است.
دور جديد تلاش هاي آمريكا براي از سرگيري مذاكرات سازش در حالي انجام مي گيرد كه گروه هاي مقاومت فلسطيني و در راس آنها جنبش حماس با بدبيني به اين تلاش ها مي نگرند. در همين زمينه اسماعيل هنيه نخست وزير دولت منتخب فلسطين و از رهبران ارشد حماس روز گذشته در واكنش به سفر جان كري وزير امور خارجه آمريكا، به سرزمين اشغالي تاكيد كرد كه جنبش حماس هيچ اميدي به سفر كري به منطقه ندارد. هنيه به محمود عباس نيز هشدار داد كه بار ديگر در دام آمريكا و توهم مذاكرات گرفتار نشود و در عوض به سمت پي‌ريزي استراتژي فلسطيني مبني بر احياي وحدت، پايان دادن به دو دستگي و ايجاد نظام سياسي پايدار و مقاوم كه بتواند در همه صحنه‌هاي بين‌المللي و عربي تحرك داشته باشد، حركت كند.
به نظر مي رسد در فضايي كه رژيم صهيونيستي به دنبال از بين بردن زمينه هاي عملي تشكيل كشور فلسطين است و صرفا از مذاكره براي خريد وقت استفاده مي كند، راهبرد و نگاه گروه هاي مقاومت فلسطيني كه مبتني بر كسب پيروزي هاي جدي در عرصه عملي و قرار گرفتن در موضع برنده و تاثيرگذار است، نگاه دورانديشانه و واقع بينانه تري است.
از محمد خواجويي
تحقيق**۲۰۵۴**۱۳۵۸