به گزارش ايرنا، قاره آفريقا از قرن ها پيش به خاطر معادن و منابع طبيعي سرشارش همواره مورد هجمه قدرت هاي استعماري غربي بوده است،البته امروزه برخي قدرت هاي آسيايي مثل چين هم وارد عرصه رقابت ها براي استفاده از منابع طبيعي قاره سياه شده اند ،رقابتي ميان آمريكا، چين و كهنه استعمارگران اين قاره مثل انگليس و فرانسه كه همه روزه گسترش مي يابد.
نگاه جمهوري اسلامي به قاره آفريقا كه مبتني بر نگاه بنيانگذار كبير انقلاب امام خميني(ره) با محوريت حمايت جمهوري اسلامي از مستضعفين جهان است از ابتداي انقلاب مبتني بر حمايت انساني و اسلامي از مردم قاره سياه بوده است.
سطحي و مقطعي بودن اقدامات جمهوري اسلامي در قاره آفريقا از جمله مسايلي است كه همواره مورد انتقاد كارشناسان مسايل بين المللي بوده اما همين كارشناسان اعتراف دارند كه اقدامات تهران در قاره سياه دردوره دولت هاي نهم و دهم، ريشه دار، عميق و ماندگار بوده است.
«جوزف هاموند» تحليلگر سابق «راديو اروپا آزاد» در مقاله اي به انگليسي كه وب سايت مجله ژاپني «ديپلمات» در تاريخ ۱۸ ژوئن آنرا منتشر كرده در ارتباط با توجه دولت احمدي نژاد به قاره سياه حتي در آخرين ماه رياست جمهوري نوشت: زماني احمدي نژاد در ماه آوريل به آكرا، پايتخت غنا سفر كرد؛همه فكرمي كردند كه اين آخرين سفر احمدي نژاد به قاره سياه به عنوان رئيس جمهور ايران است.اما اينطور نشد او به نيجر و بنين نيز سفر كرد. سفراوبه غنا بسيار غيرقابل انتظار بود چراكه ايران روابط سياسي چنداني با اين كشورنداشت اما اين سفر نشان داد كه او خواهان گسترش روابط با كشورهاي آفريقايي هست ، اولين رئيس جمهور كشورمان با نگاه ويژه به آفريقا.
اين تحليلگر غربي، شاخ آفريقا را مورد توجه سياست خارجي دولت هاي نهم و دهم ارزيابي كرد و نوشت: «دانيل توانا» يك محقق موسسه «پروژه دموكراسي در خاورميانه» معتقد است دولت احمدي نژاد با گروه ها و بازيگران منطقه اي كه با آمريكا ضديت دارند از جمله گروه هاي فعال در شاخ آفريقا روابط خود را گسترش داده است.
وي به تقويت حضور ايران در آب‌هاي بين المللي اشاره كرد و ادامه داد: سومالي و سودان از جمله كشورهايي هستند كه مورد توجه ايران قرار گرفتند و روابط با آنها گسترش يافت. در اين دوره، ناوگان دريايي ايران حضورش را در سواحل آفريقا و اقيانوس هند گسترش داد. اگر چه ايران تا قبل از احمدي نژاد سياست خارجي منسجمي در ارتباط با آفريقا نداشت اما رويكرد ايران در دوره احمدي نژاد در قبال قاره سياه انسجام پيدا كرد.
«هاموند» معتقد است، سياست خارجي احمدي نژاد همه ويژگي هاي سياست خارجي دولت هاي قبلي آن از جمله تاكيد بر همكاري هاي چندجانبه دوران رياست جمهوري سيد محمد خاتمي و موقعيت شناسي دوران رياست جمهوري اكبر هاشمي رفسنجاني را داشت.
اين تحليلگر غربي دولت باراك اوباما رئيس جمهوري آمريكا را فاقد يك سياست روشن و منسجم در قبال قاره سياه دانست و نوشت: در صورت تداوم رويكرد احمدي نژاد به آفريقا در دوره رياست جمهوري روحاني، در نبود يك سياست روشن از سوي دولت آمريكا در قبال اين منطقه، نفوذ ايران در قاره سياه بيش از پيش گسترش خواهد يافت. اين حقيقت كه احمدي نژاد حتي از غنا كه از ۱۹۷۴ تاكنون، ايران رابطه ديپلماتيك چنداني با آن نداشته، ديدن كرد، رشد ديپلماسي ايران در آفريقا را نشان مي دهد.
وي، احمدي نژاد را اولين رهبري اعلام كرد كه در جمهوري اسلامي نگاهي جدي به آفريقا داشته است و آورد:توسعه روابط با آفريقا باعث رسيدن به اهداف بسياري در سياست داخلي و خارجي براي ايران شد كه از جمله مي توان به ايجاد نقشي پيش رو در ميان كشورهاي مسلمان و در حال توسعه علي رغم تحريم هاي بين المللي بر ضد ايران اشاره نمود. احمدي نژاد با اتكا به روابط اقتصادي گسترش يافته و نهادهاي ديپلماتيك نفوذ خود را در اين قاره افزايش داد. حتي با وجود انتخابات اخير در ايران، احمدي نژاد در هفته هاي اخير در ديدار با سفراي كشورهاي آفريقايي در ايران، قصد ايران براي ساخت ۶ پالايشگاه در قاره آفريقا را اعلام نمود و تحكيم روابط با اين قاره را مورد تاكيد قرار داد.
در دولت احمدي نژاد حجم تجارت ايران و آفريقا به بيش از ۱ ميليارد دلار رسيده است هر چند اهداف سياسي حاصل شده واجد اهميت بالاتري مي باشند.
«هاموند» ادامه داد: رابطه ايران با گروه ام تي ان، غول مخابراتي آفريقاي جنوبي، به طور مداوم رشد داشته است. شركتي كه در سال ۲۰۰۵ مجوز توسعه مخابرات موبايل در بازار ايران را كسب كرد و امروز ۴۵ درصد بازار ايران را در دست دارد.
اهميت ديپلماتيك نفوذ احمدي نژاد در قاره آفريقا آنجا مشهودتر است كه بدانيم سازمان همكاري اسلامي و G-۱۵ شامل كشورهاي در حال توسعه از بسياري از كشورهاي آفريقايي تشكيل شده اند و خصوصا با وجود رياست ايران بر جنبش عدم تعهد، محل تلاش هاي ديپلماتيك ايران بوده اند.
وي، سفر رئيس جمهوري به قاهره را يك موفقيت ديپلماتيك مهم براي دولت دهم دانست و اضافه كرد: در ماه فوريه، احمدي نژاد به عنوان اولين رهبر ايران پس از انقلاب، از مصر ديدن كرد و به گرمي مورد استقبال رئيس جمهور مصر محمد مرسي قرار گرفت كه در اين زمان نيز نقش ايران در سازمان همكاري اسلامي زمينه مناسبي براي اين اتفاق بود. همچنين در اجلاس كشورهاي اسلامي نيز ايران نقش بسيار تعيين كننده اي در كمك به حل بحران سياسي «مالي» ايفا كرد.
اين تحليلگر به افزايش توان نيروي دريايي راهبردي جمهوري اسلامي در دوران دولت هاي نهم و دهم نيز اشاره كرد و آورد: نيروي دريايي ايران در زمان دولت احمدي نژاد محدوده عملش را تا سواحل آفريقا و تا اقيانوس هند گسترش داد. در سال ۲۰۰۸ ميلادي ايران مأموريت مبارزه با دزدي دريايي در خليج عدن را آغاز نمود و پس از سقوط حسني مبارك در مصر در ۲۰۱۱، دو ناو ايراني از كانال سوئز عبور كردند. ايران همچنين روابط گرمي با اريتره نيز دارد.
هاموند در مقايسه اي بين سياست آفريقايي دولت هاي بعد از انقلاب ايران نوشت: اگر سياست خارجي رفسنجاني مبتني بر مصلحت گرايي و سياست خارجي خاتمي چندجانبه گرايي بود اما سياست خارجي احمدي نژاد هم گفتمان خميني(ره)، هم موقعيت شناسي رفسنجاني و هم تأكيد خاتمي بر روابط چند جانبه را در بر مي گرفت.
وي درادامه تاكيد مي كند: اگر ايران همچنان به روابط با قاره آفريقا ادامه دهد، در سايه فقدان سياست مشخص در قبال آفريقا توسط دولت اوباما، نفوذ ايران در اين منطقه همچنان رو به گسترش خواهد بود.
سيام/۹۱۹۱/۱۶۴۷