ابراهيم فتح اللهي روز چهارشنبه در گفت وگو با ايرنا با بيان اين مطلب گفت: شهر استانبول كه از آن به عنوان حياط خلوت حزب عدالت و توسعه نام برده مي شود، اكنون كانون اصلي اعتراضات تركيه است و بحران اخير تا حد زيادي حيثيت حزب حاكم را زير سوال برده است.
وي افزود: اعتراضات اخير كه در پي تغيير كاربري بخشي از پارك گزي و تبديل آن از فضاي سبز به فضاي تجاري و فرهنگي در منطقه تقسيم استانبول آغاز شد، اكنون حمايت علوي ها و احزاب مخالف را در پي داشته است.
عضو هيات علمي دانشگاه پيام نور اظهار داشت: عدم تدبير صحيح دولت اردوغان در روزهاي نخست اعتراضات، اكنون معترضان كه عمدتا جوانان وابسته به احزاب مخالف دولت كنوني هستند ، خواستار استعفاي نخست وزير تركيه و برگزاري انتخابات زودرس شده اند .
وي در باره نقش ارتش در اعتراضات ضد دولتي در تركيه گفت: ارتش تركيه در ۵۰ سال گذشته چهار كودتا در اين كشور انجام داده و اين نخستين بار است كه در تاريخ تركيه جديد، ارتش در يك بحران عمده سياسي هنوز وارد نشده است .
برخي كارشناسان معتقدند كه شايد حضور نيروهاي ارتش در خيابان ها خشم بيشتر مردم تركيه را برانگيخته و بحران فعلي را تشديد كند و عده اي نيز بر اين باورند كه بركناري عده زيادي از سران ارتش در يك سال اخير توسط دولت اردوغان مي تواند علتي بر عدم دخالت ارتش عليه دولت و تحت فرمان بودن كامل آن باشد كه در صورت لزوم به نفع دولت وارد عمل شود.
وي سخنان اردوغان نخست وزير تركيه در تجمع حزب حاكم عدالت و توسعه را تحريك كننده دانست و گفت : در پي گسترش اعتراضات، حزب حاكم چند تجمع در شهرهاي آنكارا ، استانبول ، سامسون و ارزروم برگزار كرد تا قدرت حزب را به مخالفان نشان دهد، ولي سخنان اردوغان در اين تجمع ها باز هم به تحريك بيشتر مخالفان انجاميد.
فتح اللهي اضافه كرد: هر چند اردوغان سعي كرد در ديدار با گروهي از هنرمندان و نمايندگان معترضان پارك گزي ، از شدت اعتراضات بكاهد، اما اعتراضات همچنان ادامه يافت.
وي با اشاره به بيرون كردن معترضان از پارك گزي در ميدان تقسيم اظهار داشت: پاكسازي پارك گزي توسط پليس مانع از كاهش اعتراضات نشده و اعتراضات به ساير نقاط تركيه به صورت شبانه با كوبيدن قاشق از پنجره و بالكن خانه ها و روشن و خاموش كردن چراغ ها و بوق ممتد خودروها و شعار عليه اردوغان، تغيير شكل داده است .
عضو هيات علمي دانشگاه پيام نور به واكنش هاي بين المللي اعتراضات اخير در تركيه اشاره كرد و افزود: كشورهاي غربي و اتحاديه اروپا انتقادهايي را عليه سياست هاي اردوغان مطرح كردند و به سركوب معترضان توسط دولت آنكارا ايراد گرفتند.
وي در باره نقش احزاب مخالف تركيه در رخدادهاي اخير اين كشور نيز گفت: اعتراضات كه در روزهاي نخست براي مقابله با تبديل بخشي از فضاي پارك گزي به مجتمع تجاري بود، فرصت خوبي به احزاب مخالف اردوغان از جمله حزب جمهوري خواه خلق داد تا شكست هاي پي در پي خود را در انتخابات گذشته تلافي كرده و قدرت هوادارانش را به رخ اردوغان بكشند.
وي افزود: شمار بسياري از هواداران احزاب مخالف از بين دانشجويان و طبقه جديد تركيه و لائيك ها و افراد متوسط به بالا هستند. لذا در سازماندهي تظاهرات خياباني و اعتراضات مدني قوي بوده و فرصت هشت ماه باقي مانده تا انتخابات، فضاي خوبي را در اختيار آنها قرار داده است.
معترضان از جناح هاي مختلف سعي در القاي اين موضوع دارند كه اردوغان تلاش مي كند قوانين اسلامي را بر جامعه سكولار تركيه تحميل كند و همچنين وي را متهم به تماميت خواهي و استبداد مي كنند.
برخي از زنان مخالف نيز كه با گسترش حجاب و پوشش اسلامي در دانشگاه ها و مراكز اداري و محيط هاي اجتماعي مخالف هستند، معتقدند كه سياست هاي دولت فعلي به محدود شدن تدريجي آزادي آنها و از بين رفتن فضاي ليبرال و سكولار منجر خواهد شد.
همچنين معترضان معتقدند كه اردوغان به تبعيت از نظريه احمد داووداغلو وزير خارجه تركيه در حال وارد كردن اين كشور به دوران جديد نئوعثماني است و دوران خودكامگي سلاطين عثماني با شكلي مدرن در حال وقوع است.
وي اضافه كرد: مداخله هاي دو سال اخير دولت تركيه در بحران سوريه نيز در همين راستا قابل ارزيابي است. حتي عده اي از تحليلگران بر اين باورند كه حمايت هاي اردوغان از فلسطين هم نمايشي براي جذب فلسطيني ها و مسلمانان براي برپايي امپراطوري عثماني جديد است. چرا كه علاوه بر گرايش اسلامي حزب عدالت و توسعه، سرزمين هاي عربي جنوب تركيه قبلا تحت حاكميت امپراطوري عثماني بودند و اردوغان و داووداغلو در تلاش براي احياي آن هستند.
وي در باره تاثير اين رخدادها در روند اقتصادي تركيه گفت: نتايج اقتصادي ناآرامي ها با توجه به اقدامات اقتصادي مناسبي كه اردوغان در يك دهه قدرت خود در تركيه به وجود آورده است ، بسيار بود.
فتح اللهي گفت : اين رخدادها علاوه بر خسارت هايي كه به اموال عمومي و اماكن اداري و شهرداري ها وارد كرده، موجب شده كه ارزش سهام در بازار بورس استانبول و همچنين نرخ برابري لير تركيه در برابر دلار آمريكا و يورو دچار افت چشمگيري شوند. زيرا اعتراضات گسترده عليه حزب حاكم، سرمايه گذاران را دچار نگراني كرده است.
وي اضافه كرد: ضررهاي چند ميليارد دلاري به صنعت گردشگري تركيه به دليل انصراف گردشگران از سفر به تركيه در پي ناآرامي هاي اخير در حالي كه گردشگري و صنعت گردشگري از منابع اصلي درآمد تركيه مي باشد، ضربه بزرگي به اقتصاد رو به رشد تركيه وارد كرد، به طوري كه صدها هزار گردشگر هتل هايشان را لغو كرده و از سفر به اين كشور منصرف شدند.
برخي تحليل گران معتقدند كه اقتصاد رو به پيشرفت تركيه در سال هاي اخير موجب نگراني غربي ها و آمريكا نيز شده و در حالي كه بسياري از كشورهاي اروپايي در ركود بحران اقتصادي بسر مي برند، ثبات اقتصادي تركيه و طرح هاي بلند مدت آينده به مذاق آنها خوش نيامده است. لذا برخي از كشورهاي غربي، در گسترش دامنه ناآرامي ها در تركيه دخيل بوده و از طريق پوشش خبري مستقيم به ويژه از شبكه هاي سي.ان.ان و بي.بي.سي و شبكه هاي اجتماعي اينترنتي در تحريك مردم تركيه نقش موثري داشته اند.
خاورم ** ۲۳۰**۱۶۵۱