سه ماهه نخست سال ۱۳۹۲ يا همان فصل بهار در حوزه هنرهاي نمايشي كشور لبريز بود از حوادث و اتفاقات تلخ و شيرين كه خوشبختانه نوسانات اين هنر زنده، پويا، جريان ساز و فرهنگ ساز را به گونه اي رقم زد كه فعالان اين عرصه و مخاطبان آن بعد از تعطيلات نوروزي از حادثه نه چندان خوشايند بسته بودن درب تالارها در ايام نوروز به سرعت به جريان اين هنر در جامعه و نبض تپنده آن وارد شوند.
در ادامه نگاهي خواهيم داشت به تلخ و شيرين هاي حوادث حوزه هنرهاي نمايشي در طول فصل بهار كه به تازگي آن را پشت سر گذاشته ايم.

** وداعي تلخ اما با شكوه با سلطان سياه بازان صحنه
يكي از مهم ترين و البته تلخ ترين رويدادهاي تئاتر در سال جاري خبر درگشذت «سعدي افشار»، «سلطان سياه بازان صحنه» بود كه در آخرين روزهاي فروردين ماه (۳۰ فروردين) بعد از مدت ها بيماري و رفت و آمد بين محيط بيمارستان و منزل جان به جان آفرين تسليم كرد.
اين هنرمند به عنوان آخرين نسل سياه بازان سنتي كشور با رخت بربستن از اين دنيا نه تنها موجي از ناراحتي و غم را بر آسمان تئاتر كشور و كهكشان هنر ايران اسلامي نشاند؛ كه قلب هزاران هزار مخاطب و هوادار خود را كه سال ها در مواجهه با هنرنمايي وي در تالارهاي نمايشي و با مرور تكه كلام ها و شيوه منحصر به فرد بازي وي در ذهن لبخند را ميهمان لبهاي شان كرده بود، به درد آورد.
موج ارادت همراهان و دوستدادان اين بازيگر فقيد را مي شد با حضور در مراسم تشييع پيكر اين هنرمند در مقابل تالار وحدت به چشم ديد و با لحظه اي حضور در آن مكان موج تصاويري از يك وداع باشكوه را براي هميشه در ياد و خاطره خود ثبت كرد.

** ارديبهشت تئاتر ايران، بهانه اي بر اي تقدير از بزرگان
ارديبهشت ماه در كنار تمام ريبايي ها و جذابيت هاي طبيعي در بطن خود و در مواجهه با حوزه هنرهاي نمايشي لبريز از اتفاقات متعددي بود كه اكثريت آن به برگزاري جشن هاي ارديبهشت تئاتر ايران به بهانه بزرگداشت هفته جهاني تئاتر در سراسر كشور بازمي گردد.
در اين مراسم كه به دليل پهناوري ايران اسلامي و تاكيد مسوولان بر برگزاري جشن ارديبهشت تئاتر در تمامي استان هاي كشور، حدود يك ماه به طول انجاميد، بزرگان، پيشكسوتان و فعالان تاثيرگذار هنر نمايش در سراسر كشور با حضور علاقه مندان و مسوولان تئاتر، مطابق رسم چهار سال پيش مورد تقدير قرار گرفتند.
در اين ميان اصناف مختلف تنها نهاد صنفي تئاتر كشور، يعني خانه تئاتر نيز در هفته بزرگداشت تئاتر با برگزاري جشن هاي تخصصي و صنفي ضمن تقدير از فعالان شاغل صنف خود طي سال گذشته؛ مجالي براي بيان انتقادها و پيشنهادهاي شان جهت بهبود جريان توسعه و تعالي كشور پيدا كردند كه اين نقد و نظرها گاهي لحني آرام و گاه سمت و سويي تند به خود گرفت.
يكي از اصلي ترين وجوه مشترك نقد اصناف خانه تئاتر در جشن هاي مختلفي كه برگزار كردند به عدم پرداخت كامل بودجه سالانه اين نهاد صنفي توسط اداره كل هنرهاي نمايشي باز مي گشت كه البته اين مساله در كنار تندي بيان آن با پاسخ آرام ومنطقي مسوولان در آن اداره كل مواجه شد.

** برگزاري جشنواره تئاتر دانشگاهي از روي اداي دين و ديگر هيچ!
از ديگر اتفاقاتي كه طي سال هاي گذشته به برگزاري مستمر و ممتد آن در فضاي نمايشي كشور در ماه ارديبهشت عادت كرده ايم به برگزاري جشنواره بين المللي تئاتر دانشگاهي باز مي گشت.
شانزدهمين جشنواره بين المللي تئاتر دانشگاهي در حالي از ۱۴ تا ۲۱ ارديبهشت ماه سال جاري (۱۳۹۲) در تهران برگزار شد كه برخلاف هميشه اين رخداد نتوانست مانند ادوار گذشته برگ هاي برنده اي در معرفي پديده ها، استعدادها وهنرمندان خلاق دانشجو در عرصه تئاتر كشور داشته باشد.
برگزاري از سر اداي دين و وظيفه و حذف و اضافات متعدد در بدنه برگزاري دوره شانزدهم، جشنواره تئاتر دانشگاهي را براي فعالان اين عرصه نيز غريب ساخته بود چه رسد به عموم دوستداران اين هنر، و همين مساله باعث شد كه شاهد برگزاري كم اثرترين دوره اين جشنواره تاثيرگذار در بطن هنر نمايش حرفه اي كشور باشيم.
اما در كنار ميزباني تهران از شانزدهمين جشنواره بين المللي تئاتر دانشگاهي كه دوره اي كم فروغ و پرانتقاد را پشت سر گذاشت، خبر باز شدن تالار مولوي كه از دي ماه سال گذشته (۱۳۹۱) به دليل اختلاف سليقه مديران فرهنگي دانشگاه تهران و مديران اداره كل هنرهاي نمايشي به محاق فراموشي رفته بود، اتفاقي خوب براي تئاتر كشور بود.
اين تالار در دوران مديريت سعيد اسدي بر مسند آن با فراز و فرودهاي متعددي رو به رو بود و همين مسائل باعث شد تا اين مدير از مقام خود استغفا بدهد و فعاليت تالار از حركت بايستد اما بهانه برگزاري جشنواره تئاتردانشگاهي و همراهي مديران فرهنگي دانشگاه تهران و تعامل آنها با مسوولان اداره كل هنرهاي نمايشي باعث شد تا اين تالار بار ديگر گشوده شود و به صف تالارهاي ميزبان آثار نمايشي پايتخت بپيوندد.

** نخستين گام يك جشنواره با حواشي فراوان!
برگزاري مراسم اختتاميه نخستين جشنواره ملي نمايشنامه نويسي كه با همت بنياد ادبيات نمايشي كشور و اصرار معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با هدف توجه و تعالي به هنر نمايشنامه نويسي بومي و ملي براي خلق آثار فاخر و ماندگار در هنر نمايش كشور راه اندازي شده بود در گام آخر خود يعني مراسم اختتاميه با حواشي واتفاقت متعجب كننده اي همراه بود.
در اين مراسم در حالي كه قرار بود نام يك نمايشنامه (مگافونيا) به عنوان اثر برگزيده و برنده جايزه نخست اين رخداد معرفي شود، ناگهان نام «ميلاد حسيني» به عنوان نويسنده اين اثر به دليل اجراي عمومي اين نمايش پيش از برگزاري مراسم اختتاميه از ليست برگزيدگان حذف شد.
اعمال قانون حذف نام اين هنرمند به دليل اجراي اثر خود پيش از برگزاري مراسم اختتاميه جشنواره به عنوان يك قانون ثبت شده در فراخوان اين رخداد، در حالي به وقوع پيوست كه در ميان ۱۲ اثر برگزيده ديگر اين رويداد مي شد به نام چند نمايش برخورد كرد كه پيشتر اجراي عمومي شده بودند و همين مساله در كنار اعتراض رسانه ها و هنرمندان و البته تعامل سازنده حميد شاه آبادي معاون امور هنري ارشاد مبني بر پيگيري اين مساله باعث شد كه جايزه نفر نخست بعد از مدتي تاخير به ميلاد حسيني نويسنده نمايشنامه «مگافونيا» اهدا شود.

** تولد دو جشنواره نو پا در كشور
سوم خرداد ماه در تقويم رسمي كشور مصادف با فتح باشكوه خرمشهر به عنوان نقطه عطف پيروزي ايران در هشت سال دفاع مقدس ثبت شده است و همچنين ۱۴ و ۱۵ همين ماه نيز مصادف است با سالروز درگذشت معمار كبير انقلاب و حادثه قيام خونين پانزده خرداد و همين اتفاقات بزرگ و تاثيرگذار در تاريخ معاصر كشور باعث شد تا مسوولان براي ماندگارتر كردن اين حوادث و روايت آنها به زبان هنر، راه اندازي و برگزاري دو جشنواره نمايشي را در دستور كار قرار دهند.
بر همين اساس جشنواره هاي نمايش خياباني «خرمشهر» و «خرداد» با همت اداره كل فرهنگ و ارشاد استان تهران براي بزگداشت اين حادثه شگرف و تاثيرگذار در بين جشنواره هاي متعدد نمايشي كشور متولد شدند كه خوشبختانه برگزاري اين دو اتفاق به ويژه جشنواره «خرداد» كه به بهانه پنجاهمين سالگرد قيام ۱۵ خرداد ماه برگزار شد با استقبال خوبي از سوي هنرمندان و عموم مردم مواجه شد.
البته در خيل اتفاقات روي داده در فصل بهار در حوزه تئاتر كشور ميتوان به انتشار فراخوان جشنواره تئاتر عروسكي دانشجويان كه سال گذشته به دليل مشكلات مالي برگزار نشده بود، از آن دست حوادثي بود كه فصل بهار حوزه نمايشي را با نسيم موافق خود همراه كرد و رضايت مخاطبان به ويژه فعالان اينگونه نمايشي در دانشكده هاي تئاتري را بيش از هميشه خوشنود كرد.
فراهنگ(۵)**۹۲۶۶ ** ۱۴۱۸