كشور ايران نهمين كشور دنياست كه مستقلاً موفق به پرتاب ماهواره شده‌ است. شروع فعاليت هاي فضايي ايران از سال ۸۴ با ايجاد ماهواره ايراني سينا يك به بار نشست.
سينا يك نخستين ماهواره و كاوشگر فضايي ايران بود كه در ششم آبان ماه سال ????، بر روي يك موشك ماهواره بر كوسموس-?ام روسي به فضا پرتاب شد و با موفقيت در مدار اختصاصي ايران قرار داده شد. محل پرتاب اين ماهواره از پايگاه فضايي پلستسك در روسيه انجام شد.
سنجش از دور، دريافت، ذخيره و ارسال داده‌هاي مخابراتي ار جمله ماموريت هاي ماهواره سينا يك بود كه بخش سنجش از دور در مواردي مثل كشاورزي، تشخيص پوشش زمين از نظر گياهي، تغييرات ژئولوژيك مانند سيل و آتشفشان و غيره كاربرد داشت .
تبادل اطلاعات ميان كاربران زميني و ارايه سرويسهاي پست الكترونيك و انتقال فايل نيز از جمله كاربردهاي محموله مخابراتي سينا به شمار مي‌رفت .
***ماهواره اميد و آغاز عصر فضايي ايران
۱۵ بهمن ۸۷ ايران براي نخستين بار يك ماهواره ايراني با فناوري پرتاب فضايي ايراني به فضا پرتاب كرد.
اين ماهواره ۸۲ روز پيام دوستي به زمين فرستاد و در پنجم ارديبهشت ???? با جو غليظ مناطق غربي آمريكاي جنوبي و اقيانوس آرام برخورد كرد و به فعاليت ?? روزه? خود پايان داد.
اين ماهواره مخابراتي با ۲۷ كيلوگرم وزن در باند فركانس UHF فعاليت كرد.
اين ماهواره با زاويه ميل مداري ???? درجه در مدار زمين قرار داشت.ارتفاع مدار آن ??? تا ??? كيلومتر بود و در هر ????? دقيقه يك بار به دور زمين مي‌چرخيد.
***رصد، دومين ماهواره بومي ايران
رصد نخستين ماهواره تصويربرداري و دومين ماهواره بومي ايران بود كه در ۲۵ خرداد ماه ۹۰ به فضا پرتاب و روز ?? تيرماه ????مجدداً وارد جو شد و به عمر تقريباً سه هفته‌اي خود پايان داد.
رصد ۱۵.۳ كيلوگرم وزن داشت كه براي قرار گرفتن در مداري با ارتفاع ۲۶۰ كيلومتر طراحي شده بود . اين ماهواره توانست در هر شبانه روز ۱۵ بار به دور زمين بچرخد.ماهواره رصد توسط ماهواره بر سفير رصد از كلاس ماهواره بر سفير۱-A به فضا پرتاب شد .
اين دومين ماهواره‌بر ساخت جمهوري اسلامي ايران است كه مي‌تواند ميكروماهواره ۱۶ كيلوگرمي را تا ارتفاع ۲۶۰ كيلومتر از سطح زمين قرار دهد.
به گزارش سازمان فضايي ايران، بيشتر زيرسيستم‌هاي اصلي يك ماهواره بزرگ در «رصد» موجود بود كه از جمله آن‌ها مي‌توان به سيستم‌هاي مديريت توان، سلولهاي خورشيدي، كنترل وضعيت، محموله اكتيكي، GPS، مديريت داده و فرامين روي بورد، گيرنده و فرستنده روي بورد، فرستنده رنجينگ و كنترل دما اشاره كرد.
***ماهواره نويد علم و صنعت، سومين حضور ايران در فضا
اين ماهواره ساخت مركز تحقيقات ماهواره‌اي دانشگاه علم و صنعت بود كه در ?? بهمن ???? مصادف با روز فناوري فضايي رونمايي شد.
ماموريت اين ماهواره تصويربرداري از زمين با وضوح تصوير ??? متر مبتني بر روش جاروبي و به صورت تك باند بود.
ماهواره نويد علم و صنعت در ساعت سه و نيم بامداد روز جمعه، ?? بهمن ???? از پايگاه فضايي سمنان به فضا پرتاب شد . اين ماهواره با استفاده از ماهواره بر سفيرنويد از كلاس ماهواره بر سفير ۱-B كه در سازمان هوا فضاي وزارت دفاع وپشتيباني نيروهاي مسلح طراحي شده بود ، انجام شد.
ماهواره ايراني نويد ۵۰ كيلو گرم وزن داشت و براي قرار گرفتن ( تزريق ) در مداري با ارتفاع ۳۷۰ كيلومتر طراحي شده بود . اين ماهواره داراي طول عمر مداري دو ماهه بود و هر شبانه روز ۶ بار از فراز ميهن عزيزمان گذر مي كرد و در ديد ايستگاه هاي زميني قرار گرفت.
ماموريت سطح يك ماهواره نويد علم و صنعت، تصوير برداري از سطح زمين در طيف مرئي با قدرت تفكيك مناسب براي ماموريت محوله و ارسال تصاوير و اطلاعات پايشي سيستم در مدار LEO به ايستگاه هاي زميني بود.
ماموريت اين ماهواره تصوير برداري از سطح زمين در طيف مرئي بود و كاربرد آن در حوزه هاي جو و علوم هواشناسي، منابع و بلاياي طبيعي مانند پيش بيني شرايط آب و هوا، تراكم ابرها، ميزان دما ورطوبت هوا بود.
***ماهواره هاي ايراني در برنامه پرتاب:
اكنون ماهواره هاي ايراني فجر، رصد، اميركبير، قائم(زهر)، ظفر علم و صنعت و ماهواره شريف در نوبت پرتاب قرار دارند.
اين ماهواره ها قرار است در سال هاي آينده به تدريج وارد عرصه فضا شوند.
*** پرتاب كاوشگرها گام بعدي ايران در عرصه فضا
بخش ديگري از فعاليت هاي فضايي ايران مربوط به پرتاب كاوشگرها با استفاده از پرتابگرهاي بومي است .
پرتاب كاوشگر با هدف اعزام انسان به فضا انجام مي شود زيرا هرچه كه اين پرتاب ها با موفقيت بيشتري انجام شود ايران به پروژه اعزام انسان به فضا نزديك تر مي شود .
كاوشگرها وسايلي زيرمداري‌ هستند كه محموله‌‌هاي علمي را با هدف دريافت، ثبت و ارسال اطلاعات به زمين، تا ارتفاع مشخصي از فضا حمل مي‌كنند. پس از خاموش شدن موتور و جدايي آن، محمولة تحقيقاتي به زمين بازگردانده و به طور كامل به كمك مجموعه اي از چترهاي نجات بازيابي مي‌شود.
در واقع كاوشگر فضايي، محموله‌اي پژوهشي است كه به وسيلة يك پرتاب‌كننده به ماوراي جو در ارتفاع ۵۰ تا ۳۰۰ كيلومتر پرتاب مي‌شود وحتي مي تواند به ارتفاعات بالاتر نيز پرتاب شود. اين محموله در طول پرتاب، نتيجة آزمايش‌هاي در حال انجام خود را براي ايستگاه‌هاي زميني مخابره مي‌كند. از مجموعة داده‌هاي علمي مخابره‌شده توسط محموله و داده‌هاي ذخيره‌شده در آن پس از بازگشت محموله به زمين و بازيابي آن، براي انجام مطالعات علمي و تحقيقاتي استفاده مي‌شود.
كاوشگرها از مزاياي گوناگوني همچون سادگي، هزينة كم، دسترسي آسان و ماهيت بهره‌برداري آموزشي و پژوهشي برخوردارند. از اين‌رو، محققان علوم هوافضا، ستاره‌شناسي، زيست‌محيطي، زيست‌شناسي و هواشناسي در سراسر دنيا براي ساخت و توليد ابزارهاي كنترلي، ناوبري، الكترونيكي، راديويي، مخابراتي، بيولوژيك و ژئوفيزيك و همچنين براي رفع نيازهاي علمي خود در اين حوزه‌ها از كاوشگرها استفاده مي‌كنند. از طرف ديگر، اين وسايل نقلية فضايي، به عنوان بستري مناسب براي آزمايش زيرسامانه‌‌ها و سامانه‌هايي چون ماهواره‌ها و فضاپيماها به شمار مي‌روند.
پرتاب كاوشگرهاي۱، ۲ ،۳و ۴ و كاوشگر پيشگام حامل نخستين ميمون فضانورد ايراني با پرتابگرهاي كاملا بومي و ايراني با هدف اجرايي شدن پروژه اعزام انسان به فضا برنامه ريزي شده و به اجرا در آمده است.
كاوشگر يك قبل از سال ۸۷ به فضا پرتاب شد و سپس كاوشگر ۲ در آذر ماه ۸۷ به فضا رفت ؛ اين پروژه تحقيقاتي به منظور توسعه علوم و فناوري صلح آميز فضايي توسط پژوهشكده سامانه هاي فضانوردي انجام شد و ماهيت كاملا علمي و پژوهشي داشت.
كاوشگر ۳ در دهه فجر ۸۸ اولين موجود زنده از ايران كه شامل يك موش، ۲ لاك پشت و تعدادي كرم و سلول هاي انساني بود به فضا برد. اين اقدام به منظور بررسي موجود زنده در فضا و ادامه پرتاب كاوشگرهاي ۱ و ۲ انجام شده است.
پرتاب كاوشگر ۴ نيز در ۲۴ اسفند ۸۹ انجام شد ، اين محموله در يك زاويه پرتاب ۸۷ درجه تا ارتفاع ۱۲۰ كيلومتري و با وزن محموله ۲۵۰ كيلوگرم پرتاب شد.
رييس سازمان فضايي در مورد اين پرتاب گفت : در اين محموله موجود زنده شبيه سازي شد. در اين پرتاب از عروسك ميمون استفاده شد و تجهيزات پشتيباني حيات نيز در اين پرتاب به عنوان كار مانوري مورد استفاده قرار گرفت.
فاضلي خاطرنشان كرد: بعد از پرتاب، اين محموله پس از ۲۰ دقيقه با چتر نجات به زمين فرود آمد و سپس يك تيم پايش محيط براي پيدا كردن اين محموله عمليات گسترده اي انجام داد.
*** كاوشگر پيشگام:
بعداز چهار پرتاب كاوشگر به منظور انجام تست ها ، در نهايت كاوشگر پيشگام شامل اولين موجود زنده شبيه به انسان در نهم بهمن ماه ۹۱ به فضا پرتاب شد.
كاوشگر پيشگام نام ديگر كاوشگر ? (پنجمين كاوشگر تحقيقاتي ) ايران است كه با استفاده از موشك تغيير يافته زلزال در ساعت ?? و ?? دقيقه نهم بهمن ???? يك ميمون سه ساله از گونه رزوس را در سفري ?? دقيقه‌يي از پايگاه فضايي سمنان به ماموريت زيرمداري برد .
كپسول زيستي كاوشگر پيشگام با وزني در حدود ?? كيلوگرم قادر است ميمون رزوس با وزني در حدود ? تا ?.?كيلوگرم را در خود جاي دهد و شرايط مناسب براي حفظ حيات و پايش آن را در پروازي زير مداري به مدت ?? دقيقه تامين كند.
كارشناسان با پرتاب موفقيت آميز كاوشگر پيشگام اعلام كردند كه تا به امروز فناوري طراحي و ساخت موشك هاي حامل ماهواره تنها در انحصار چند كشور از جمله آمريكا، روسيه و معدودي از كشورهاي اروپايي بود كه حاضر به انتقال اين فناوري به ايران نبودند ولي با اين پرتاب موفق محققان ايراني خود توانستند به اين فناوري دست يابند .
علمي(۵)**۹۱۹۰**۱۵۸۱