كشورهاي مخالف دولت سوريه كه خود را دوستان سوريه نام نهاده اند، امروز شنبه اول تيرماه در دوحه قطر گردهم مي آيند تا موضوع چگونگي افزايش كمك هاي تسليحاتي به مخالفان دولت سوريه را مورد بررسي قرار دهند.
بحران در سوريه وارد بيست و هشتمين ماه خود شده و اين كشور هنوز شاهد درگيري هاي خشونت بار ميان نيروهاي دولتي و مخالفان مسلح است؛ درگيري هايي كه بنا به آمار سازمان ملل متحد جان نزديك به ۹۰ هزار نفر را گرفته و نزديك به يك چهارم مردم سوريه را نيز آواره كرده است.
نشست امروز در دوحه كه در آن وزيران خارجه كشورهايي همچون آمريكا، انگلستان، فرانسه، آلمان، ايتاليا، اردن، عربستان سعودي، امارات، تركيه و مصر حضور دارند، به طور مشخص به بررسي درخواست هاي اخير مخالفان دولت سوريه مبني بر ضرورت تجهيز مخالفان به موشك هاي ضدهوايي و ضدتانك، مي پردازد. سليم ادريس فرمانده گروه مسلح موسوم به ارتش آزاد سوريه كه از آن به عنوان اصلي ترين گروه مسلح مخالف دولت ياد مي شود، اخيرا اين درخواست ها را مطرح كرده بود.
به نظر مي رسد دور جديدي از آمادگي كشورهاي مخالف دولت سوريه براي كمك تسليحاتي به مخالفان پس از آن آغاز شده كه طي هفته هاي اخير مخالفان در عرصه نبرد ميداني با نيروهاي دولتي سوريه ضربات سختي را متحمل شده اند و بخش هاي وسيعي از مناطقي را كه پيشتر به كنترل خود درآورده بودند از دست داده اند. از اين رو همه چيز بيانگر آن است كه كشورهاي پشتيبان مخالفان، با نگراني از پيروزي هاي هفته هاي اخير دولت سوريه سعي دارند تا به اين روند خاتمه بدهند و موازنه را به نفع مخالفان تغيير دهند.
از سوي ديگر همزمان كشورهاي شركت كننده در نشست دوحه اعلام كرده اند كه يكي ديگر از موضوعات مورد بحث در اين نشست، چگونگي حل و فصل مسالمت آميز و سياسي بحران سوريه است.
نشست دوحه چند روز پس از نشست هشت كشور صنعتي موسوم به جي ۸ برگزار مي شود. كشورهاي جي ۸ كه بيشتر آنها در زمره مخالفان دولت سوريه هستند و نمايندگانشان در نشست دوحه نيز حضور دارند، با صدور بيانيه اي خواستار برگزاري كنفرانس صلح درباره سوريه و تشكيل دولت انتقالي در اين كشور شدند.
اين در حالي است كه كشورهايي همچون فرانسه، انگلستان و آمريكا طي روزهاي اخير بارها موافقت و آمادگي خود را براي كمك تسليحاتي به مخالفان دولت سوريه اعلام كردند.
پرواضح است كه تاكيد همزمان كشورهاي غربي بر مسلح كردن مخالفان و حل مسالمت آميز بحران سوريه، نوعي بازي دوگانه و متناقضي است كه ادامه آن نتيجه اي جز افزايش خونريزي ها در سوريه و البته بي اعتبار كردن اين كشورها ندارد.
نكته قابل تامل در اين است كه برخي از اين كشورهاي غربي از كشورهايي همچون ايران و روسيه به دليل حمايت و كمك به دولت سوريه انتقاد مي كنند. حال آنكه در عرف بين المللي ارتباط بين دو دولت موضوعي پذيرفته تر از ارتباط بين يك دولت و جريان اپوزيسيون در يك كشور ديگر است.
نشست دوحه كه اصلي ترين پرونده مورد بحث در آن، مسلح كردن مخالفان دولت سوريه است در حالي برگزار مي شود كه روز سه شنبه هفته جاري نيز در ژنو سوييس نشستي بين مقام هاي آمريكا و روسيه با وساطت اخضر ابراهيمي نماينده سازمان ملل و اتحاديه عرب در مورد سوريه برگزار مي شود؛ نشستي كه گفته مي شود با هدف كاهش اختلاف هاي دو طرف و زمينه سازي براي برگزاري كنفرانس بين المللي موسوم به ژنو۲، برگزار مي شود.
طي هفته هاي اخير رايزني هاي گسترده اي براي تشكيل كنفرانس ژنو۲ در ماه جاري ميلادي (ژوئن) و يا ماه آينده (ژوئيه) انجام شد، اما بسياري پيش بيني كرده اند كه به دليل وجود اختلاف نظرهاي گسترده بين طرف هاي شركت كننده در اين نشست بويژه بر سر موضوع چگونگي تشكيل دولت انتقالي سوريه و سرنوشت بشار اسد رييس جمهوري اين كشور، نشست ژنو دست كم تا ماه آگوست آينده (مرداد يا شهريور) برگزار نخواهد شد.
شكي نيست كه توافق قدرت هاي تاثيرگذار جهاني و منطقه اي بر سر چگونگي حل بحران در سوريه نقش مهمي در اين مسير خواهد داشت. البته اين مساله مستلزم اين است كه همه كشورها در اين عرصه سياستي شفاف و سازنده در پيش بگيرند نه اينكه به دنبال نوعي سياست يك بام و دو هوا و متناقضد باشند.
از محمد خواجويي
تحقيق**۲۰۵۴**۱۳۵۸