به گزارش خبرنگار اجتماعي ايرنا، در آن حادثه زمين شكافته و هوا غبار آلود شد و ناگهان همه چيز در تلي از دود و خاك و آوار فرو رفت.
خفتگان كمتر از چند ثانيه در خاك شدند و همه چيز در تاريكي فرو رفت و زمين به قبرستاني بزرگ تبديل شد، ساختمان هاي شهرهاي رودبار، منجيل و لوشان فرو ريخت و نفس هزاران نفر خفه شد.
همه جا فرياد و ناله بر آسمان بلند بود ولي فريادرسي نبود، شمار نجات يافتگان از آن حادثه هولناك بسيار اندك بود و كسي در آن شب دهشتناك قدرت نجات كس ديگري را نداشت و بسياري نيز نمي دانستند كه آيا به دنبال كسان خود بگردند و يا به سوي فريادهاي زير آوارها بشتابند.
بيرون كشيدن عزيزان از زير خروارها سنگ و چوب و خاك كه نسل اندر نسل تلمبار شده بود با دست هاي خالي اندك بازماندگان امكان نداشت و به سبب لرزش ناگهاني و غافلگيرانه راه گريزي نيز براي كسي نمانده بود.
خواب آن شب براي بسياري خواب ابدي بود، خيلي ها نيز هنگام فرار زير خروارها آوار مدفون شده بودند.
در آن شب شگفت انگيز زمين و زمان دگرگون شده و ساختمان هاي همسايه ها و ديوار به ديوار در هم فرو رفته و اتاق ها در قعر زمين پنهان شده بودند.
آوار بر سينه كساني كه زير خروارها خاك زنده مانده بودند و دنبال روزنه اميدي براي نجات مي گشتند بسيار سنگين بود زيرا براي فرونشاندن تشنگي مفرط به دليل خوردن خاك، جرعه اي آب يافت نمي شد و كسي نيز براي نجات جان آنان وجود نداشت.
بعد از گذشت چند روز هنوز بسياري زير خروارها گل و لاي ناپيدا بودند، راه هاي ارتباطي محور قزوين - رشت بسته شده و همه خودروها در جاده مانده بودند و شبكه هاي مخابراتي، برق و آب قطع نيز شده بود.
كسي از حادثه خبري نداشت تا ظهر روز بعد از زلزله همه در بي خبري به سر مي بردند و هيچكس نمي دانست كه چه اتفاقي افتاده است.
بازماندگان زلزله نيز بر روي ويرانه منازل خود و در كنار جنازه عزيزان و مجروحان حادثه به انتظار دستاني امدادگر و نجاتگر نشسته بودند.
وقتي كه خبر از صدا و سيماي كشور پخش شد آدرس كانون زلزله به دليل اعلام رشت و ديلمان گمراه كننده بود كسي نمي دانست در رودبار چه خبر است.
اما بعد از چند روز كه عمق فاجعه مشخص شد دست هاي مهربان خيل عظيم مردم ايران به سوي مناطق زلزله زده شتافتند و مناطق زلزله زده رودبار، منجيل، لوشان و روستاهاي گيلان و زنجان كانون توجه جهانيان قرار گرفت.
اما در اين رهگذر كارشناسان معتقدند: ايمني شهرها و روستاها در مقابل سوانح طبيعي نقش مهمي در توسعه پايدار دارد.
آنان اظهار مي دارند: وقوع سوانح طبيعي مختلف از مهمترين عوامل ايجاد اختلال درتوسعه و ثبات است و براي جلوگيري از بروز آسيب هاي جاني و مالي بايد به صورت علمي و اصولي با اين سوانح مقابله كرد.
به گفته اين كارشناسان، در اين راستا بايد به شهرها و روستاهاي كشور به عنوان كانون هاي اقتصادي كه نقش مهمي در توسعه پايدار جوامع دارند، توجه ويژه شود.
حسين درخشان در اين خصوص با اشاره به وقوع سوانح طبيعي مختلف در كشور، اين پديده را يكي از عوامل مهمي دانست كه مي تواند توسعه و ثبات را در كشور مختل كند.
وي افزود: با اين وضعيت، همواره در جهت افزايش رشد اقتصادي در صنعت، كشاورزي و ديگر بخش هاي زيربنايي تلاش و سرمايه گذاري مي شود ولي ناگهان حادثه غيرمترقبه اي مانند سيل و زلزله بزرگ، سرمايه و توليد ناخالص ملي را از بين مي برد.
اين كارشناس امداد و نجات اضافه كرد: سكونت بخش مهمي از جمعيت در مناطق شهري و روستايي، باعث شده تا اين اماكن در بهبود اقتصاد نقش مهمي برعهده داشته باشند لذا بايد شهرها و روستاها را در مقابل بلايا و حوادث توانمند كرد تا بتوانند به رشد خود و اقتصاد كشور ادامه دهند.
وي تاكيد كرد: بايد در گسترش فرهنگ ايمني و برنامه ريزي براي كاهش خطرات و افزايش پايداري در شهرها و روستاهاي كشور طوري عمل كرد تا مردم بتوانند خطرات مختلف را شناسايي و در برابر آنها از خود محافظت كنند.
بگفته وي، تحقق اين مهم تاحد زيادي با آگاهي بخشي از طريق برنامه هاي آموزش همگاني و مشاركت دادن روستاييان در فعاليت هاي مرتبط با پايداري روستا امكان پذير است.
وي توصيه كرد: در ساخت و سازهاي روستايي مقوله سلامت زيستي، جسمي، رواني و اجتماعي بابد با همديگر در نظر گرفته شود.
بگفته اين كارشناس امداد و نجات، پيشرفت اقتصادي جامعه روستايي نيزاز جمله معيارهاي مهم ارتقا ايمني روستاها است و در اين ميان بيمه حوادث از ابزارهاي عمده حفاظت در برابر مخاطرات مختلف جامعه بوده و مسوولان و كارشناسان بايد تمام توان خود را براي دستيابي به راهكارهاي بيمه گري نوين و فراگير نمودن آن بكار گيرند.
«حيدر حيدري» نيز گفت: در سال هاي اخير خطر شهرها و روستاهاي بزرگ ايران از نظر ايمني در برابر بلايا افزايش يافته لذا مديريت كلان كشور ناگزير است براي كاهش خطرات در اين مناطق منسجم تر و كاراتر عمل كند و روش هاي مديريت و فناوري هاي مرتبط با اين موضوع را به طور دايم بهبود بخشند.
وي افزود: انجام پژوهش هاي كاربردي در امور مربوط به ايمن سازي روستاها در مقابل بلاياي طبيعي باعث افزايش ابتكارات در طراحي و يافتن كاراترين سياست ها و با صرفه ترين روش ها و فناوري خواهد شد.
معاون عمليات سازمان امداد و نجات كشور گفت: براي دستيابي به اين هدف، گنجاندن برنامه هاي كاهش آسيب پذيري در طرح هاي توسعه شهرها و روستاها ضروري است.
وي اضافه كرد: تلاش براي پايداري مداوم اين مناطق نيازمند اعمال اصول مديريتي مناسب مطابق با شرايط ملي و منطقه اي مي باشد و در اين جهت برگزاري دوره هاي آموزشي، كارآموزي و تدوين قوانين لازم است.
وي يادآور شد: مراجع قضايي نيز مي توانند با دريافت نظرات كارشناسان و توجه به مقوله ايمني، خواستار وضع قوانين در اين زمينه شوند تا با اجراي اين قوانين، ضريب ايمني جامعه را افزايش دهند.
اين مقام مسوول در سازمان امداد و نجات جمعيت هلال احمر افزود: علاوه بر اين، توانمند سازي نهادهاي مديريت شهري و روستايي در جهت ارتقا ايمني، تثبيت شيوه هاي مديريت ايمني مشاركتي، مسووليت پذيري و پاسخگو بودن مديران در قبال افراد جامعه، روانسازي امور و افزايش بهره وري در جهت ارتقا ايمني روستايي، تحقق واقعي توسعه پايدار با توجه به مسايل ايمني در شهرها و روستاها بخشي از رويكردها براي ايجاد تحول فرهنگي اجتماعي در زمينه مديريت ايمني در اين مناطق را پيش روي ما قرار مي دهد.
وي، برخورداري از آمادگي دايمي و انجام تمرينات ضروري و آموزش هاي همگاني، عمومي و تخصصي مرتب در خصوص بلاياي طبيعي را ضروري دانست و گفت: با انجام تمرين هاي مختلف مي توان اين آمادگي را ارزيابي و راهكارهاي نويني براي تقويت امور ارايه داد.
در اين رهگذر احمدرضا شجيعي نيز افزود: گسترش فعاليت هاي پيشگيري از سوانح، مستلزم آگاهي و همكاري افراد جامعه است به اين دليل انتقال دانش پيشگيري ازسوانح بايد با شيوه هاي مختلف از جمله تمرينات مقابله با حوادث صورت گيرد.
قائم مقام سازمان امداد و نجات جمعيت هلال احمر گفت: درآموزش همگاني مربوط به بلاياي طبيعي، افراد بايد در سنين مختلف آموزش هاي فردي رويارويي با شرايط اضطراري و بحراني ناشي از بلاياي طبيعي را فرا گيرند و تحقق اين مهم نيازمند برخورداري از برنامه و طرح هاي مناسب بر پايه مطالعات كارشناسي است.
وي يادآور شد: بايد گفت كه شهرها و روستاهاي ايران با ساختارهاي غيرمتعارف و با سازه هاي ضعيف داراي آسيب پذيري زيادي هستند و در مناطق يادشده عامل تعيين كننده احداث ساختمان ها اغلب در جهت صرفه جويي مالي بوده و حوادثي مانند آتش سوزي، زمين لرزه، سيلاب و ديگر بلاياي طبيعي همواره گريبانگير ساكنان آنها بوده و آثار خود را در قياس وسيعي بر جاي گذاشته است.
وي با ذكر بخشي از نتايج مفيد يك پژوهش انجام شده در كوتاه مدت براي مناطق روستايي، افزود: اين تحقيق نشان مي دهد روستاييان مي توانند با پخت خشت و گل خانه هاي خود و با حفظ سنت ها تا حدودي خانه ها و جانشان را در برابر لطمات زلزله ايمن كنند.
وي افزود: دراين تحقيق پيشنهاد شده كه اگر روستاييان خانه هاي با خشت و گل مي سازند ، منفذي در سقف گذاشته و به مدت ۴۸ ساعت در درون آن آتش روشن تا موجب پخت گل و تبديل آن به جعبه گلي شوند كه به اين طريق آنها را در برابر زلزله مقاوم تر مي سازد.
وي افزود: اين مطالعه نشان مي دهد اين قبيل خانه ها در زمان وقوع زلزله به صورت قطعه هايي فرو مي ريزد كه خسارات آن در مقايسه با آوار خانه هاي روستايي خشت و گلي بدون پخت بسيار كمتر است.
شجيعي با اشاره به اينكه اغلب كشته شدگان در منازل روستايي براثر زلزله دچار خفگي و مرگ مي شوند، اضافه كرد: اين پژوهش روشن مي سازد اگر در زمان وقوع زلزله خانه هايي كه گل آنها پخته شده فرو بريزند، ريزش قطعات كشته شدگان كمتري خواهد داشت چرا كه در آن صورت قطعات خشتي با قرار گرفتن روي يكديگر فضاي خالي براي تنفس و زنده ماندن را ايجاد مي كنند.
وي گفت: بررسي ها و شواهد موجود از زلزله هاي قاينات، رودبار و منجيل مشخص كرده كه محل تنورها به خوبي در برابر زلزله مقاومت نشان داده و محل اين ديوارها براثر تماس با آتش و گرما پخته شده و به صورت آجر يكپارچه و جعبه گلي درآمده اند.
بامداد روز پنجشنبه ۳۱ خرداد سال ۶۹ ساعت ۳۰ دقيقه و ۱۳ ثانيه بامداد در استان گيلان زلزله اي دهشتناك رخ داد كه كانون آن در عرض جغرافيايي ۳۶ درجه و ۴۹ دقيقه و در طول جغرافيايي ۴۹ درجه و ۲۴ دقيقه و ۵۱ ثانيه برآورد شده است.
برابر ارقام اعلام شده اوليه بزرگي آن بين ۷.۳ تا ۷.۷ در مقياس ريشتر تخمين زده شده كه براثر آن نزديك به ۳۵ هزار نفر كشته، ۶۰ هزار نفر مجروح و ۶۰ هزار نفر بي خانمان شدند.
در اين رخداد طبيعي حدود ۲۰۰هزار واحد مسكوني تخريب شد كه تعداد ۶۰ هزار واحد آن به كلي ويران و خسارات اوليه ناشي از اين زلزله بيش از ۸۰۰ ميليارد ريال تخمين زده شد.
در اين حادثه غيرمترقبه چهار روستا در منطقه اشكور رودسر براثر ريزش كوه ارتفاعات كليشم عمارلو و شكاف عميق در دل خاك دفن شدند.
همچنين در قسمت مياني شهر رودبار، مشرق رودخانه سفيدرود درهاي عميق وجود داشت كه آب كوههاي كولون و لازباد و چشمهاي مرتفع در آن جاري بود اما براثر وقوع اين زلزله كوههاي اطراف منتهي به اين دره كه پوشيده از درختان زيتون به بار نشسته بود به طول يك كيلومتر براثر رانش به سوي جاده و رودخانه سپيدرود پيشروي كرد و همراه اين جابهجايي تقريبا تعداد ۲۵ هزار اصله درخت جابهجا و به كوهي از خاك و درخت تبديل شد.
اين زلزله خسارات اقتصادي معادل ۲/۵ درصد توليد ناخالص ملي به كشور وارد كرد.
گزارش: فرهاد شرف پور
اجتمام(۵)۷۰۲۹**۱۵۵۸
