اگرچه روابط آلمان و آمريكا در طي يك دهه گذشته همواره از فراز و نشيب برخوردار بوده، اما پايه هاي آن در دوره هاي مختلف حول موضوعات و همكاري هاي مشتركسياسي- اقتصادي شكل گرفته است. در دوران صدراعظمي گرهارد شرودر(۱۹۹۸ تا ۲۰۰۵) هم كه پنج سال آن با رياست جمهوري جورج بوش پسر هم دوره بود، اين روابط بر پايه افزايش روابط اقتصادي، گسترش همكاري هاي بين المللي و مخالفت با اقدامات يكجانبه آمريكا در عراق و افغانستان شكل گرفت. پس از انتخاب آنگلا مركل در سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴) بعنوان هشتمين صدراعظم آلمان، اين سياست ها البته با نوعي افزايش شيب روند همكاري ادامه يافت. پيش از اين، مركل در رقابت هاي انتخاباتي بر اين امر تاكيد داشت كه همكاري هاي سياست خارجي آلمان بايستي بر اساس پيوندهاي دو سوي اقيانوس اطلس يا فراآتلانتيكي شكل بگيرد و اين امر به مفهوم مشاركت راهبردي آلمان با آمريكا خواهد بود. پس از انتخاب باراك اوباما (۲۰۰۸) در كسوت رييس جمهوري آمريكا و اعلام سياست جديد وي مبني بر افزايش همكاري هاي فرا آتلانتيكي جهت حل و فصل موضوعات مهم جهاني، به نظر مي رسيد كه اشتراكات زيادي در روابط اين دو كشور ايجاد شده باشد با اين وجود، بنا به نظر مركز نظرسنجي جرمن مارشال فوند آلمان در همان سال۲۰۰۸، در حالي كه ميزان محبوبيت اوباما نسبت به جورج بوش پسر، تا ۸۰ درصد در آلمان بيشتر بوده است، ولي تنها ۱۳ درصد آلمانيها سياست اوباما را در مورد افزايش نيروهاي نظامي در افغانستان مورد تاييد قرار دادند. حال باراك اوباما بعد از پنج سال براي اولين بار به عنوان رييس جمهوري آمريكا، به منظور انجام يك سفر رسمي دو روزه، سه شنبه بيست و هشتم خرداد وارد برلين شد. رييس جمهوري آمريكا روز چهارشنبه با رييس جمهور و صدراعظم آلمان ديدار و در خصوص گسترش روابط دو جانبه و موضوعات مورد علاقه منطقه اي و بين المللي گفت وگو خواهد كرد. همچنين اوباما براي در نخستين سفر رسمي اش به برلين، يك سخنراني در مركز شهر برلين و در مقابل دروازه براندنبورگ انجام خواهد كرد.
روابط آمريكا و آلمان در يك دهه اخير به طور اعم از ثبات برخوردار بوده اما در بعضي مواقع اين ثبات تحت تاثير تنش هاي منطقه اي و به ويژه رفتار آمريكا در خاورميانه و خليج فارس به سمت اختلاف مواضع حركت كرده است. اين اختلاف مواضع به ويژه در دوران جورج بوش پسر و زمان حمله آمريكا به عراق نمود بيشتري يافت. اما با روي كار آمدن باراك اوباما در سال ۲۰۰۸ و اعلام سياست تغيير از سوي وي، اين دگرديسي در روابط همراه با تحول در سياست خارجي آمريكا حركت كرد، بدين معنا كه متغير مستقل موضوع يعني تداوم در سياست گسترش روابط فرا آتلانتيكي در جاي خود باقي ماند و تنها اين سياست خارجي آمريكا بود كه به سمت گسترش روابط فرا آتلانتيكي حركت كرد.در دوره دوم زمامداري اوباما بر كاخ سفيد نيز اين سياست با شدت و ضعف كمي نسبت به بحران ها و موضوعات مختلف جهاني در حال دنبال شدن است. در اين قالب روابط و همكاري هاي آمريكا و آلمان در دوره اوباما و مركل بر دو محور عمده استوار بوده است: اول، همكاري و گفت و گو درباره بحران اقتصادي جهان و اروپا.
از منظر بسياري از كارشناسان سياسي، از ديد آمريكا كليد حل بحران مالي و اقتصادي اروپا در دست آلمان است و تنها اين كشور است كه به عنوان قدرت اول اقتصادي اروپا قادر خواهد بود به اين بحران پايان دهد، بحراني كه ادامه آن اقتصاد آمريكا را بشدت تحت تاثير قرار داده و برنامه هاي اوباما براي بهبود وضعيت اقتصادي را با موانع جدي روبرو كرده است. براساس اخبار و تحليل هاي اقتصادي، بازارهاي مالي آمريكا نيز اين روزها با شك و ترديد، سياست هاي اقتصادي اروپا براي مقابله با بحران مالي را دنبال مي كنند و بر اين نكته تاكيد دارند كه آلمان به عنوان مهمترين شريك تجاري آمريكا مي تواند نقش مهمي در اين شرايط ايفا كند در نتيجه اوباما با جلب نظر مركل مي تواند بازار پرسودي براي جذب سرمايه گذاري شركت هاي بزرگ در كشورش داشته باشد.
دوم، همكاري واشنگتن- برلين در مورد موضوعات سياسي و امنيتي نيز يكي از مباحث اصلي است كه دو طرف پيش از اين و در قالب اجلاس گروه هشت در دو روز گذشته دنبال كرده اند. روابط سياسي و امنيتي آمريكا و آلمان كه معمولا در سطح راهبردي دنبال مي گردد، طي سال هاي گذشته، طيفي از موضوعات مختلف كه از همكاري در سپر دفاع موشكي گرفته تا همكاري در ائتلاف نيروهاي نظامي مستقر در افغانستان (ايساف) را شامل مي شود. در زمان حاضر نيز بحران سوريه تبديل به يكي موضوعات مهم منطقه اي و جهاني شده است. در اين ميان اگرچه موضع آلمان از زمان آغاز و تشديد بحران بر حل و فصل سياسي آن متمركز بوده اما در روزهاي اخير با شيبي محتاطانه از ارسال سلاح به معارضين سوري حمايت كرده است. در اين زمينه، گيدو وستروله وزير خارجه آلمان، روز دوشنبه بيست و هفتم خرداد در مصاحبه اي با شبكه زد. د.اف گفت كه بحران سوريه راهكاري نظامي ندارد و ثبات پايدار در اين كشور به وسيله راهكاري سياسي محقق ميشود. وي همچنين تاكيد كرد در صورتي كه ديگر شركاي كشورش تصميم بگيرند كه سلاح به سوريه بفرستند، آلمان نيز به تصميم آنها احترام خواهد گذاشت، اما آنها بايد نشان دهند كه چطور ميخواهند از دستيابي افراط گرايان به اين تسليحات جلوگيري كنند.
در نهايت، اگر بخواهيم نمايي نزديك از روابط واشنگتن- برلين در چند سال اخير به دست دهيم، طيفي از همكاري محدود تا همكاري هاي گسترده را مشاهده خواهيم كرد كه گاهي نيز با چاشني اختلاف مواضع همراه بوده است و اين اختلاف مواضع نيز در دوران اوباما با گسترش همكاري هاي فرا آتلانتيكي كاهش يافته است.
از سهراب انعامي
تحقيق**۲۰۴۰**۱۳۵۸
