يكي از مباحثي كه در اين مناظره بحث برانگيز شد موضوع مذاكرات علياكبر ولايتي با ساركوزي رييس جمهوري سابق فرانسه بود كه موجب واكنش سعيد جليلي شد.
ولايتي در اين ارتباط گفت: «من ناچارم موضوعي را مطرح كنم كه تا كنون مطرح نشده است. زماني كه هنوز به قطعنامه ها نرسيده بوديم، آقاي ساركوزي از طريق سفير فرانسه از من دعوت كرد كه به پاريس بروم و مذاكره كنم. با آقاي رييس جمهوري صحبت كردم كه ايشان پذيرفتند.»
«ما با ساركوزي درباره عدد سانتريفيوژها به توافق رسيديم براي اين كه ما غني سازي را متوقف نكنيم. به آقاي لويد كه نفر دوم او بود (گفتند) مذاكره كنيد، بعد از دو هفته ساركوزي گفت مي خواهم به ايران بيايم و دست رهبر اين ملت بزرگ را بفشارم. اين ها تماما توسط سفير ايران آقاي آهني گزارش شده و در وزارت امورخارجه موجود است.»
«نكته اين است كه در زماني كه با تاكيد رييس جمهوري به فرانسه رفتم، قائم مقام وزارت امورخارجه، كاردار فرانسه را خواست و به نوعي گفت كه اين شخصي كه به پاريس آمده است نماينده ما نيست و شما مي بايست فلان آقا را مي پذيرفتيد.»
«ما قرار گذاشته بوديم كه نفر دوم فرانسه بيايد و سانتريفيوژها با عددي كه توافق كرده بوديم كار كنند تا هم غني سازي را داشته باشيم و هم مشكلات بين المللي پيدا نكنيم.»
ولايتي پيش از طرح ماجراي ديدارش با ساركوزي در مناظره سوم، به گونه اي ديگر در مصاحبه با يكي از رسانهها اين موضوع را شرح داده است.
اين نامزد رياست جمهوري در گفت و گو با خبرگزاري فارس (۰۸/۰۳/۹۲) اشاره اي به اينكه چه كساني يا چه نهادي مانع به ثمر نشستن مذاكراتش با فرانسوي ها شد نكرده در حالي كه در مناظره تلويزيوني تصريح كرد كه «قائم مقام وزارت امورخارجه»، كاردار فرانسه را خواست و به نوعي گفت كه اين شخصي كه به پاريس آمده نماينده ما نيست و شما مي بايست فلان آقا را مي پذيرفتيد.
ولايتي هر چند در مصاحبه با خبرگزاري فارس و نيز در مناظره سوم تلويزيوني نامزدهاي رياست جمهوري يادآوري مي كند كه ديدار با ساركوزي با هماهنگي احمدي نژاد صورت گرفته است اما مشخص نمي كند كه به نمايندگي از كدام نهاد و يا مرجع به فرانسه دعوت شده و اصولا چرا و به چه دليل آقاي ساركوزي از شخص وي براي مذاكره دعوت كرده است؟
ولايتي در ادامه سخنانش در مناظره تلويزيوني نامزدها، بحث مربوط به مسائل هسته اي را بيشتر باز مي كند و مي گويد: «با روسيه هم همين اتفاق افتاد، پريماكوف گفت كه قول بده (اگر) پوتين به ايران بيايد دست خالي برنمي گردد، من اين قول را دادم و دوباره تخريب هايي صورت گرفت.»
ولايتي در اين جا نيز مشخص نمي كند كه به نمايندگي از سوي چه نهاد و يا مرجعي چنين قولي را به پوتين داده است؟
وزير اسبق وزارت امور خارجه در ادامه نتيجه گيري مي كند كه اين ديپلماسي هسته اي، ديپلماسي نيست و مي افزايد: «در آخرين صحبتي كه در آلماتي داشتند، پيشنهاداتي داشتند كه آقاي جليلي نپذيرفتند. گفته بودند كه غني سازي ?? درصد را متوقف كنيد و فردو را كند كنيد اين سه تحريم را از شما بر مي داريم. در پاسخ گفته شد كه ما فلان كار را مي كنيم شما كل تحريم ها را برداريد.»
ولايتي افزود: «اين ها به شهادت معاون وزارت امورخارجه است كه در جلسه بود، ديپلماسي اين نيست كه در داخل كشورمان طوري وانمود كنيم كه اصولگرا هستيم و اصولگرايي به اين نيست كه انعطاف ناپذير باشد، در رابطه با مصالح ملي بايد بتوانيم از ديپلماسي به نحو احسن استفاده كنيم.»
«ديپلماسي فقط خشونت نشان دادن و سرسختي كردن نيست، بلكه بايد بتوانيم تعامل كنيم. ما بايد با همه دنيا و مذاكره كنندگان تعامل داشته باشيم. هنر ديپلماسي بيانيه صادر كردن نيست و يا اين كه بيانيه را در ميز مذاكره خواندن نيست. حتما اين كاري كه در مذاكرات هسته اي داريم اشكال دارد و اگر وضعمان اين طور نبود، به اين جا نمي رسيديم.»
*واكنش جليلي به سخنان ولايتي
سعيد جليلي ديگر نامزد رياست جمهوري به سخنان ولايتي واكنش نشان داد و با اشاره به اينكه نوار گفت و گوهاي آلماتي موجود است و خدمت آقا ارايه شده است، سخنان ولايتي در خصوص تحويل ۲۰ درصد اورانيوم غني شده در مقابل برداشتن دو تحريمي را كه بعدا صورت خواهد گرفت، خلاف واقع اعلان كرد.
جليلي اينكه گفته شد «لويد نفر دوم فرانسه است؟» را نادرست خواند و با لحني كنايه آميز گفت: «لويد يك كارشناس در اليزه است و همه دنيا او را مي شناسند و بعد اين افتخار باشد كه يك كارشناس مي خواسته به ايران بياد و نگذاشتند.»
وي افزود: «شما مي دانيد كه بعد از آن قضيه سه بار ساركوزي با آقاي رييس جمهوري تلفني صحبت كردند و همان چيزي را كه مطرح شد، گفتند. آقاي قاليباف درست گفتند. ما به ازاي آن چه بود؟ ما بايد ببينيم چه مي خواهيم بگيريم. نبايد اخبار را تكه تكه كنيم و بر اساس اخبار غلط... . آن چيزي كه درباره آلماتي گفتيد كاملا غلط بود.»
«من به مردم عرض مي كنم آن چه در آلماتي گذشت، گفتيم ما حاضريم گام هاي متقابل برداريم، به هر اندازه كه شما مي آييد ما هم مي آييم.»
*نتايج چالش هاي بحث برانگيز
به اعتقاد نويسنده يكي از جذابيت هاي مناظره تلويزيوني سوم نامزدهاي رييس جمهوري اين بود كه بحث در زمينه موضوع هايي اتفاق افتاد كه تا پيش از اين به هيچ صورتي امكان سخن گفتن در باره آن وجود نداشت؛ در حقيقت در اين برنامه تا حدودي تابوي مناقشه هسته اي ميان ايران و كشورهاي اروپايي و آمريكا شكسته شد.
موضوع قابل طرح ديگر اينكه مناظره در باره سياست هاي داخلي و خارجي نامزدها اين پيام را داشت كه در نهايت هر آنچه كه در بحث ها و مذاكرات در حوزه سياست خارجي روي مي دهد، ملت ايران است كه از نتايج آن متاثر مي گردد؛ بنابر اين، اين حق مردم است كه هر از گاهي از بده و بستان ها در عرصه مسائل خارجي مطلع شوند و به بهانه هاي مختلف از جمله محرمانه بودن يا امنيتي بودن مردم نامحرم شمرده نشوند.
از سوي ديگر، در اين مناظره ها برخي دخالت ها در امور مربوط به دولت نيز رو شد هر چند كه به اين سووال ها پاسخي داده نشد كه بازتاب اين گونه دخالت ها در امور دولت، نزد ديگر كشورها چه خواهد بود. اينكه بگويند رييس جمهوري يا وزيرش در سياست هاي ايران هيچ كاره اند، چه اثرات مخربي بر منافع ملي كشور خواهد داشت و اصولا تبعات ناشي از مذاكرات بدون حضور نمايندگان رسمي دولت را چه كساني بعهده خواهند گرفت؟
و دست آخر، مباحث مطرح شده در مناظره هاي تلويزيوني نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري آن هم از هر دري سخني و در شرايطي كه در آن پيام هاي نااميدي، ناكارآمدي و سياه نمايي موج مي زد، اين بحث را نيز گشود كه اصولا دخالت «دولت هاي در سايه»، در حوزه اختيارات و امور مربوط به دولت، چه حد و حدودي دارد و اثرات خوب و بد آن چگونه بايد سنجيده شود؟
سيام**۱۵۴۲**
