پس از واقعه ۸ شهریور، حزب جمهوری اسلامی، حضرت آیت الله خامنه ای را به جای شهید باهنر، به عنوان دبیركل حزب برگزید. در همین شرایط شهید سیدعبدالكریم هاشمی نژاد، نماینده مردم مازندران در مجلس خبرگان قانون اساسی و دبیر حزب جمهوری اسلامی در مشهد، پیشنهاد داوطلبی آیت الله خامنهای برای ریاستجمهوری را مطرح كرد.
البته خود او سه روز پیش از انتخابات، در هفتم مهر ۱۳۶۰ از سوی گروهك منافقین هدف قرار گرفت و به شهادت رسید.
در این انتخابات، حضرت امام خمینی (ره) كه پیشتر مخالف حضور روحانیت مبارز در عرصه اجرائی كشور بودند، به درخواست نخبگان كشور، اقشار مختلف مردم، شخصیتهای انقلابی و روحانی، برای نامزدی حضرت آیتالله خامنهای پاسخ مثبت دادند.
** فرآیند ورود به رقابتها
سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۱۰ مهر ۱۳۶۰در شرایطی برگزار شد كه كشور درگیر نا امنیهای ناشی از اقدامات تروریستی گروهكها و نیز شدت گرفتن جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق بود.
در این انتخابات ۴۶ تن به عنوان داوطلب ریاست جمهوری ثبت نام كردند. این در حالی بود كه در انتخابات دوره نخست این میزان ۱۲۴ نفر و در دوره دوم ۷۱ نفر بود.
بدین ترتیب در سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری نیز مانند انتخابات دوره دوم شاهد كاهش محسوس ثبت نام كنندگان هستیم. این تعداد، كمترین میزان ثبت نام در تمام ادوار ۱۱ دوره انتخابات ریاست جمهوری است.
از مهمترین افراد ثبت نام كننده كه شورای نگهبان صلاحیت وی را احراز نكرد ، 'ابراهیم یزدی' مسوول دفتر سیاسی نهضت آزادی و دبیركل بعدی این گروه بود. وی در آن زمان نماینده مردم تهران دراولین دوره مجلس شورای اسلامی بود.
شورای نگهبان از بین افراد ثبت نام كننده، حضرات آیات سیدعلی خامنهای، محمدرضا مهدوی كنی، سیدعلی اكبر پرورش، سیدرضا زوارهای و حسن غفوری فرد را واجد صلاحیت تشخیص داد. البته آیتالله مهدوی كنی پیش از انتخابات از حضور در رقابتها انصراف داد و تنها چهار نامزد، به رقابت ادامه دادند.
** نتایج انتخابات
در نتیجه این انتخابات مجموعاً۱۶ میلیون و ۸۴۷ هزار و ۷۱۷ رای به صندوقهای اخذ رای ریخته شد و در شمارش آراء مشخص شد كه حضرت آیت الله سیدعلی خامنهای با كسب ۱۵ میلیون و ۹۰۵ هزار و ۹۸۷ رای (حدود ۹۵ آراء) رئیس جمهور ایران شد.
آرای دیگر داوطلبان نیز به ترتیب رتبهای كه كسب كردند بدین شكل بود؛
نفر دوم؛ سیدعلی اكبر پرورش با كسب۳۳۸ هزار و ۲۹۴ رأی
نفر سوم؛ سیدرضا زواره ای با كسب۷۷ هزار و ۷۹۸ رأی
نفر چهارم؛ حسن غفوری فرد با كسب ۶۱ هزار و ۸۰۵ رأی
** تحلیل نتایج آراء
برای حضور در این انتخابات ۲۳ میلیون و ۱۹۹ هزار و ۵۱۴ نفر واجد شرایط رأی دادن بودند. این در حالی بود كه تعداد واجدان شرایط رأی دادن در انتخابات دوم (مرداد ۱۳۶۰)، ۲۲ میلیون و ۶۷۸ هزار و ۱۷ نفر و در انتخابات دوره اول (بهمن ۱۳۵۸) ۲۰ میلیون و ۹۹۳ هزار و ۶۴۳ نفر بود. بنابراین شاهد افزایش قابل توجه تعداد واجدان شرایط رأی دادن در این دوره هستیم.
میزان و درصد مشاركت در این انتخابات نیز نسبت به دو دوره پیشین حاكی از یك حد نصاب جدید بود. در این انتخابات ۱۶ میلیون و ۳۳۵ هزار و ۲۲۰ نفر (بیش از ۷۰ درصد واجدان شرایط) مشاركت كرده بودند. این در حالی بود كه در انتخابات دوم این تعداد ۱۴ میلیون و ۵۷۳ هزار و ۸۰۳ نفر ( بیش از ۶۴ درصد واجدان شرایط) و در انتخابات اول این تعداد ۱۴ میلیون و ۱۵۲ هزار و ۸۸۷ نفر (حدود ۵/۶۷ درصد واجدان شرایط) بود.
به معنای دیگر با وجود فاصله كم دو انتخابات و احتمال بروز خستگی در میدان مردم و مسئولان برگزاری انتخابات، با شهادت شهید محمد علی رجائی، حساسیت مردم و احساس مسئولیت آنان برای حضور در انتخابات، افزایش یافته بود. در واقع تعبیر شورانگیز حضرت امام خمینی(ره) مبنی بر این كه «بكشید ما را ملت بیدارتر میشود.» در این انتخابات جامه عمل به خود پوشید.
وضعیت آرای منتخب، حضرت آیت الله خامنهای، نیز شگفتانگیز و یك حد نصاب جدید و بیسابقه را نشان میداد. در حالی كه در انتخابات دوره سوم همانند انتخابات دوره دوم، چهار داوطلب در صحنه حضور داشتند، اما مجموع آرای آنان و نیز آرای باطله حدود ۵ درصد بود و حدود ۹۵ درصد مردم به حضرت ایت الله خامنهای رأی داده بودند.
پیش از آن، سید ابوالحسن بنی صدر در انتخابات اول (بهمن ۱۳۵۸) با كسب ۱۰ هزار و ۷۵۳ هزار و ۷۵۲ رأی (معادل ۷۶ درصد آراء) به عنوان منتخب مردم برگزیده شده و شهید محمد علی رجائی در انتخابات دوم (مرداد ۱۳۶۰) با كسب ۱۲ میلیون و ۷۷۰ هزار و ۵۰ رأی (معادل ۹۰ درصد آراء) برگزیده شده بود.
پیش از ریاست جمهوری، حضرت آیت الله خامنهای یك بار دیگر در معرض انتخابات قرار گرفته و به عنوان نماینده مردم تهران در اولین دوره مجلس شورای اسلامی انتخاب شده بودند. مقایسه آرای معظم له در انتخابات ریاستجمهوری دوره سوم (مهر ۱۳۶۰) با آرای ایشان در انتخابات دوره اول مجلس (اسفند ۱۳۵۸) نیز حاكی از نكات قابل توجهی است.
در انتخابات مجلس از حوزه انتخابیه تهران، از مجموع ۲ میلیون و ۱۳۴ هزار و ۴۳۴ رأی مأخوذه، ایشان ۱ میلیون و ۴۰۵ هزار و ۹۷۶ رأی (حدود ۶۶ درصد آراء) را كسب كرده بودند.
این افزایش محبوبیت افزون بر «بیدارتر شدن ملت» در پی شهادت رئیس جمهور دوم، را میتوان نشانه علاقه مردم به «روحانیت» و «سادات» دانست. زیرا با حضور معظم له در انتخابات، برای اولین مردم شاهد حضور یك روحانی در انتخابات ریاستجمهوری بودند.
به علاوه حضرت آیت الله خامنهای از حدود دو سال پیش به عنوان امام جمعه تهران، به اقامه نماز جمعه و ایراد خطبه می پرداختند و نیز با حضوری فعال در اجتماعات به تبیین مسائل روز همت میكردند. از این رو بیش از پیش برای مردم شناخته شده بودند.
در كنار این موارد، نمایندگی حضرت امام خمینی(ره) در بین دانشجویان پیرو خط امام (ره) پس از شهادت شهید مطهری، نمایندگی حضرت امام (ره) در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حضور فعال در جبههها و انتخاب ایشان به عنوان دبیر كل حزب جمهوری اسلامی پس از شهادت شهیدان بهشتی و باهنر، بیش از پیش كارآمدی و محبوبیت ایشان را در بین رزمندگان اسلام و نیروهای مومن و متعهد به انقلاب، نمایان ساخته بود.
سیام(۱)
