پس از واقعه ۸ شهريور، حزب جمهوري اسلامي، حضرت آيت الله خامنه اي را به جاي شهيد باهنر، به عنوان دبيركل حزب برگزيد. در همين شرايط شهيد سيدعبدالكريم هاشمي نژاد، نماينده مردم مازندران در مجلس خبرگان قانون اساسي و دبير حزب جمهوري اسلامي در مشهد، پيشنهاد داوطلبي آيت الله خامنهاي براي رياستجمهوري را مطرح كرد.
البته خود او سه روز پيش از انتخابات، در هفتم مهر ۱۳۶۰ از سوي گروهك منافقين هدف قرار گرفت و به شهادت رسيد.
در اين انتخابات، حضرت امام خميني (ره) كه پيشتر مخالف حضور روحانيت مبارز در عرصه اجرائي كشور بودند، به درخواست نخبگان كشور، اقشار مختلف مردم، شخصيتهاي انقلابي و روحاني، براي نامزدي حضرت آيتالله خامنهاي پاسخ مثبت دادند.
** فرآيند ورود به رقابتها
سومين دوره انتخابات رياست جمهوري ايران در ۱۰ مهر ۱۳۶۰در شرايطي برگزار شد كه كشور درگير نا امنيهاي ناشي از اقدامات تروريستي گروهكها و نيز شدت گرفتن جنگ تحميلي رژيم بعثي عراق بود.
در اين انتخابات ۴۶ تن به عنوان داوطلب رياست جمهوري ثبت نام كردند. اين در حالي بود كه در انتخابات دوره نخست اين ميزان ۱۲۴ نفر و در دوره دوم ۷۱ نفر بود.
بدين ترتيب در سومين دوره انتخابات رياست جمهوري نيز مانند انتخابات دوره دوم شاهد كاهش محسوس ثبت نام كنندگان هستيم. اين تعداد، كمترين ميزان ثبت نام در تمام ادوار ۱۱ دوره انتخابات رياست جمهوري است.
از مهمترين افراد ثبت نام كننده كه شوراي نگهبان صلاحيت وي را احراز نكرد ، 'ابراهيم يزدي' مسوول دفتر سياسي نهضت آزادي و دبيركل بعدي اين گروه بود. وي در آن زمان نماينده مردم تهران دراولين دوره مجلس شوراي اسلامي بود.
شوراي نگهبان از بين افراد ثبت نام كننده، حضرات آيات سيدعلي خامنهاي، محمدرضا مهدوي كني، سيدعلي اكبر پرورش، سيدرضا زوارهاي و حسن غفوري فرد را واجد صلاحيت تشخيص داد. البته آيتالله مهدوي كني پيش از انتخابات از حضور در رقابتها انصراف داد و تنها چهار نامزد، به رقابت ادامه دادند.
** نتايج انتخابات
در نتيجه اين انتخابات مجموعاً۱۶ ميليون و ۸۴۷ هزار و ۷۱۷ راي به صندوقهاي اخذ راي ريخته شد و در شمارش آراء مشخص شد كه حضرت آيت الله سيدعلي خامنهاي با كسب ۱۵ ميليون و ۹۰۵ هزار و ۹۸۷ راي (حدود ۹۵ آراء) رئيس جمهور ايران شد.
آراي ديگر داوطلبان نيز به ترتيب رتبهاي كه كسب كردند بدين شكل بود؛
نفر دوم؛ سيدعلي اكبر پرورش با كسب۳۳۸ هزار و ۲۹۴ رأي
نفر سوم؛ سيدرضا زواره اي با كسب۷۷ هزار و ۷۹۸ رأي
نفر چهارم؛ حسن غفوري فرد با كسب ۶۱ هزار و ۸۰۵ رأي
** تحليل نتايج آراء
براي حضور در اين انتخابات ۲۳ ميليون و ۱۹۹ هزار و ۵۱۴ نفر واجد شرايط رأي دادن بودند. اين در حالي بود كه تعداد واجدان شرايط رأي دادن در انتخابات دوم (مرداد ۱۳۶۰)، ۲۲ ميليون و ۶۷۸ هزار و ۱۷ نفر و در انتخابات دوره اول (بهمن ۱۳۵۸) ۲۰ ميليون و ۹۹۳ هزار و ۶۴۳ نفر بود. بنابراين شاهد افزايش قابل توجه تعداد واجدان شرايط رأي دادن در اين دوره هستيم.
ميزان و درصد مشاركت در اين انتخابات نيز نسبت به دو دوره پيشين حاكي از يك حد نصاب جديد بود. در اين انتخابات ۱۶ ميليون و ۳۳۵ هزار و ۲۲۰ نفر (بيش از ۷۰ درصد واجدان شرايط) مشاركت كرده بودند. اين در حالي بود كه در انتخابات دوم اين تعداد ۱۴ ميليون و ۵۷۳ هزار و ۸۰۳ نفر ( بيش از ۶۴ درصد واجدان شرايط) و در انتخابات اول اين تعداد ۱۴ ميليون و ۱۵۲ هزار و ۸۸۷ نفر (حدود ۵/۶۷ درصد واجدان شرايط) بود.
به معناي ديگر با وجود فاصله كم دو انتخابات و احتمال بروز خستگي در ميدان مردم و مسئولان برگزاري انتخابات، با شهادت شهيد محمد علي رجائي، حساسيت مردم و احساس مسئوليت آنان براي حضور در انتخابات، افزايش يافته بود. در واقع تعبير شورانگيز حضرت امام خميني(ره) مبني بر اين كه «بكشيد ما را ملت بيدارتر ميشود.» در اين انتخابات جامه عمل به خود پوشيد.
وضعيت آراي منتخب، حضرت آيت الله خامنهاي، نيز شگفتانگيز و يك حد نصاب جديد و بيسابقه را نشان ميداد. در حالي كه در انتخابات دوره سوم همانند انتخابات دوره دوم، چهار داوطلب در صحنه حضور داشتند، اما مجموع آراي آنان و نيز آراي باطله حدود ۵ درصد بود و حدود ۹۵ درصد مردم به حضرت ايت الله خامنهاي رأي داده بودند.
پيش از آن، سيد ابوالحسن بني صدر در انتخابات اول (بهمن ۱۳۵۸) با كسب ۱۰ هزار و ۷۵۳ هزار و ۷۵۲ رأي (معادل ۷۶ درصد آراء) به عنوان منتخب مردم برگزيده شده و شهيد محمد علي رجائي در انتخابات دوم (مرداد ۱۳۶۰) با كسب ۱۲ ميليون و ۷۷۰ هزار و ۵۰ رأي (معادل ۹۰ درصد آراء) برگزيده شده بود.
پيش از رياست جمهوري، حضرت آيت الله خامنهاي يك بار ديگر در معرض انتخابات قرار گرفته و به عنوان نماينده مردم تهران در اولين دوره مجلس شوراي اسلامي انتخاب شده بودند. مقايسه آراي معظم له در انتخابات رياستجمهوري دوره سوم (مهر ۱۳۶۰) با آراي ايشان در انتخابات دوره اول مجلس (اسفند ۱۳۵۸) نيز حاكي از نكات قابل توجهي است.
در انتخابات مجلس از حوزه انتخابيه تهران، از مجموع ۲ ميليون و ۱۳۴ هزار و ۴۳۴ رأي مأخوذه، ايشان ۱ ميليون و ۴۰۵ هزار و ۹۷۶ رأي (حدود ۶۶ درصد آراء) را كسب كرده بودند.
اين افزايش محبوبيت افزون بر «بيدارتر شدن ملت» در پي شهادت رئيس جمهور دوم، را ميتوان نشانه علاقه مردم به «روحانيت» و «سادات» دانست. زيرا با حضور معظم له در انتخابات، براي اولين مردم شاهد حضور يك روحاني در انتخابات رياستجمهوري بودند.
به علاوه حضرت آيت الله خامنهاي از حدود دو سال پيش به عنوان امام جمعه تهران، به اقامه نماز جمعه و ايراد خطبه مي پرداختند و نيز با حضوري فعال در اجتماعات به تبيين مسائل روز همت ميكردند. از اين رو بيش از پيش براي مردم شناخته شده بودند.
در كنار اين موارد، نمايندگي حضرت امام خميني(ره) در بين دانشجويان پيرو خط امام (ره) پس از شهادت شهيد مطهري، نمايندگي حضرت امام (ره) در سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، حضور فعال در جبههها و انتخاب ايشان به عنوان دبير كل حزب جمهوري اسلامي پس از شهادت شهيدان بهشتي و باهنر، بيش از پيش كارآمدي و محبوبيت ايشان را در بين رزمندگان اسلام و نيروهاي مومن و متعهد به انقلاب، نمايان ساخته بود.
سيام(۱)
