هيات عالي رتبه مصري متشكل از عصام حداد معاون رييس جمهوري، محمد رفاعه الطهطاوي و سعد شيحه، رييس و نايب رييس دفتر رياست جمهوري اين كشور در سفر اخير خود به ايران بر اولويت گفتگو براي حل بحران سوريه تاكيد كردند. اين سفر با هدف رايزني با مقام هاي تهران در خصوص روابط دوجانبه و مسايل منطقه صورت گرفت.
بحران در سوريه وارد سومين سال خود شده است. مناطق مختلف اين كشور همچنان شاهد درگيري هاي خشونت بار ميان نيروهاي دولتي و مخالفان مسلح است و هيچ نشاني از كاهش خشونت ها ديده نمي شود.
به باور بسياري از ناظران، آنچه بحران سوريه را تبديل به كلاف سردرگم و پيچيده اي كرده، تداخل منافع قدرت هاي منطقه اي و جهاني در اين كشور است. از اين رو به نظر مي رسد تا زماني كه ميان نيروهاي تاثيرگذار در بحران سوريه گفت و گوي جدي و البته بر پايه حفظ امنيت و ثبات در اين كشور شكل نگيرد، اميد چنداني به پايان خشونت هاي افسارگسيخته در سوريه نيست.
جاي تاسف است كه بسياري از كشورهاي منطقه اي و فرامنطقه اي با حمايت از خشونت ها با هدف براندازي نظام سوريه، وضعيت در اين كشور را وارد مسيري نامعلوم كرده است.
در فضايي كه بسياري از كشورها بر طبل جنگ و خشونت در سوريه مي كوبند، برخي كشورها نيز تلاش مي كنند تا با اتخاذ رويكردي سازنده، آبي بر آتش بحران در اين كشور بريزند. از همين رو طرح سال گذشته محمد مرسي رييس جمهوري مصر مورد توجه محافل سياسي قرار گرفت. طرحي كه به موجب آن چهار كشور مصر، ايران، تركيه و عربستان سعودي كميته اي را براي حل بحران سوريه تشكيل دهند. اين طرح با شدت و ضعف هايي از سوي اين كشورها مورد استقبال قرار گرفت. پس از برگزاري چند نشست مقدماتي، براي مدتي فعاليت اين كميته متوقف شد. اما به نظر مي رسد بار ديگر تكاپو براي از سرگرفتن فعاليت اين كميته با محوريت ايران و مصر آغاز شده است.
در ديدار هيات عاليرتبه مصري با مقام هاي عاليرتبه جمهوري اسلامي ايران از جمله محمود احمدي نژاد رييس جمهوري، سعيد جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي، علي اكبر صالحي وزير امور خارجه و علي اكبر ولايتي مشاور امور بين الملل مقام معظم رهبري، علاوه بر بحث و تبادل نظر درباره روابط دوجانبه، به رايزني و گفت و گو درباره بحران سوريه و راه حل هاي مسالمت آميز آن از جمله طرح چهارجانبه پيشنهادي از سوي مصر پرداخته شد.
همچنين دو طرف بر ضرورت اتخاذ برنامه اجرايي با هدف عملياتي كردن طرح رييس جمهوري مصر در بحران سوريه از طريق راهكار سياسي قابل قبولي كه به رفع خشونت ها و آشتي ملي با مشاركت آحاد ملت سوريه كمك كند، توافق كرده و بر ضرورت گسترش و تعميق مناسبات دوجانبه در تمامي ابعاد تاكيد كردند.
محمود احمدي نژاد در اين ديدار، بر اشتراك ديدگاه هاي ايران و مصر درباره سوريه و تلاش براي توافق درباره حل و فصل مشكلات اين كشور تاكيد كرد و گفت: اگر سوريه ناامن شود، امنيت ساير كشورهاي منطقه نيز به مخاطره خواهد افتاد و اين مساله كل منطقه را تهديد مي كند.
در همين حال عصام حداد هم بر برداشتن گام هايي اساسي براي برون رفت از اين شرايط از سوي دو كشور ايران و مصر تاكيد كرد.
به نظر مي رسد وخامت اوضاع امنيتي و سياسي در سوريه علاوه بر اينكه انسجام ملي و تماميت ارضي اين كشور را با خطر جدي مواجه كرده، كل فضاي منطقه را تحت تاثير قرار خواهد داد. به عبارت ديگر دود درگيري ها در سوريه به چشم همه كشورها خواهد رفت.
برخي قدرت ها براي مقابله با محور مقاومت به تقويت و مسلح سازي جريان هاي افراطي همچون القاعده روي آورده اند كه اين موضوع در سوريه كاملا مشاهده مي شود و خود غربي ها نيز بر آن اذعان دارند. بي ترديد ناامن كردن منطقه و ميدان را براي تحركات گروه هاي تروريستي فراهم كردن، دامن كشورهاي غربي را نيز خواهد گرفت. سرنوشت افغانستان بهترين مثال براي اين مساله است.
سوريه موقعيت حساسي از نظر ژئوپليتيك و ژئواستراتژيك در منطقه دارد. اغراق نيست اگر سوريه را گرانيگاه امنيت در منطقه بدانيم. بر اين اساس بي ثباتي و هرج و مرج در اين كشور به نفع امنيت منطقه نيست. اين تصور كه ناآرام كردن سوريه و تضعيف و براندازي دولت اين كشور تنها به همپيمانان اين كشور نظير ايران و روسيه آسيب وارد مي كند، بسيار غلط است. خلا امنيتي در سوريه و از بين رفتن زيرساخت هاي اين كشور، آن را جولانگاه تحركات گروه هاي تروريستي مسلح خواهد كرد كه در اين صورت هيچ طرفي از جمله رژيم صهيونيستي در امان نخواهد بود.
در چنين وضعيتي، موفقيت ابتكارهايي از جمله طرح كميته چهارجانبه صلح كه بر پايه اصل پرهيز از خشونت و گفت و گوي ملي استوار شده، مي تواند فضاي نااميد كننده كنوني از ادامه وضعيت كنوني در سوريه را به اميدواري تبديل كند.
وضعيت كنوني سوريه نشان دهنده اين است كه تنها راه حل بحران، تمسك به انجام گفت و گوهاي همه جانبه و توقف ارسال سلاح به اين كشور و كشتار مردم است؛ طرحي كه بارها و در قالب هاي گوناگون ارايه شده، اما توسط كشورهاي غربي و برخي حاميان منطقه اي معارضان، به موفقيت دست پيدا نكرده است.
جمهوري اسلامي ايران از ابتدا بر لزوم حل بحران سوريه از طريق ديپلماسي و مشاركت دادن مردم اين كشور در انتخاب سرنوشت خود از يك سو و توقف كامل ارسال سلاح و رويكردهاي نظامي گرايانه از سوي ديگر، تاكيد كرده است.
به هر روي تحولات اخير مويد اين نكته است كه ديپلماسي تنها راه حل التيام بخش زخم بحران كنوني در سوريه است و هر تلاش ديگري براي تحميل اراده هاي غيرمنطبق با خواست مردم سوريه، محتوم به شكست است.
تحقيق**۲۰۵۴**۱۳۵۳**۱۶۷۳
