چهارشنبه سوري به رسم و آييني كهن گفته مي شود كه از ديرباز در ايران رواج داشته و در واقع مراسم باستاني پنج روز آخر سال به نام پنجه دزديده يا اندرگاه بوده و از جمله آيين هاي كهن ايراني است كه در ميان اقوام آريايي در شب چهارشنبه پايان سال خورشيدي برگزار مي شود.
چهارشنبه سوري به عنوان يك مراسم اصيل در قديم بر اساس اين عقيده كه آتش به عنوان تنها عنصر چهارگانه اي كه آلوده نمي شود و پاك مي ماند؛ برپا مي شد.
ايرانيان در روزگاران گذشته به منظور دفع شر و بلا و برآورده شدن آرزوهايشان در شب چهارشنبه آخر سال در گوشه و كنار محل زندگي خويش كوپه هاي هيزم را روي هم مي گذاشتند و هنگام غروب خورشيد آنها را آتش مي زدند و از روي آن مي پريدند.
اين مراسم سنتي در كنار پريدن از روي آتش داراي آداب خاص ديگري همچون مراسم كوزه شكني، فال گوش نشيني، قاشق زني، خوردن آجيل و آش چهارشنبه سوري دارد.
ايرانيان پس از آتش افروزي در مراسم كوزه شكني، مقداري زغال به نشانه سياه بختي، كمي نمك به نشانه شور چشمي و يك سكه به نشانه تنگدستي در كوزه اي سفالين مي انداختند و هر يك از افراد خانواده يك بار كوزه را دور سر خود مي چرخاند و آخرين نفر، كوزه را بر بام خانه مي برد و آن را به كوچه پرتاب مي كرد و در واقع مردم با انجام اين كار مي خواستند تيره بختي، شور بختي و تنگدستي را از خانه و خانواده دور كنند.
فال گوش نشيني نيز از ديگر آداب اين شب است، در اين رسم افراد فال گوش مي ايستادند و به حرف هاي ديگران گوش مي كردند، زيرا اعتقاد داشتند حرف هايي كه رهگذران مي زنند سرنوشت افراد را در اين شب رقم مي زد، بدين معني كه اگر سخنان نيكو مي شنيدند، حاجت و آرزوي آنها برآورده مي شد و معتقد بودند اگر سخنان ناخوشايند بشنوند، آرزويشان در سال نو برآورده نخواهد شد.
همچنين مراسم قاشق زني ويژه زنان و دختراني بود كه حاجت داشتند، آنان با قاشق و كاسه اي مسي در برابر هفت خانه مي ايستادند و بي آنكه حرفي بزنند، قاشق را بر كاسه مي زدند و ساكنان خانه شيريني، آجيل، برنج يا بنشن و يا مبلغي پول در كاسه هاي آنان مي گذاشت.
اكنون اين آداب و سنت ها بسيار محدود در برخي از شهرهاي ايران و يا كشورهاي پارسي زبان انجام مي شود، اما همچنان خوردن آجيل چهارشنبه سوري در بين ايرانيان رواج دارد. آجيل چهارشنبه سوري در قديم در واقع نذر و نيازي بود كه مردم در اين شب آن را از يك مغازه رو به قبله مي خريدند و به نيت برآورده شدن حاجات خود آن را پخش مي كردند.
مراسم چهارشنبه سوري در حال حاضر در ميان اقوام و فرهنگ هاي مختلف ايراني به روش هاي گوناگوني برگزار مي شود و هر شهري بر اساس رسم و رسوم خويش اين جشن را برپا مي كند.
اكنون قرن ها از زمان شكل گيري مراسم چهارشنبه سوري مي گذرد و هنوز هم، اين رسم كهن، در ميان مردم ايران زمين باقي مانده است، جشني كه در واقع نمادي از آرزوهاي مردم براي داشتن زندگي سالم، جاوداني و عاقبت نيك است.
شب آخرين چهارشنبه سال، هم تا ساعتي ديگر فرا مي رسد و زمزمه برپايي جشن و آييني كهن طنين انداز مي شود، آييني كه ريشه در تاريخ غني ايران باستان دارد و ما امروز ميراث دار سنتي هستيم كه گوياي اعتقاد به يگانگي و پاكي خداوند منان و دورشدن از پليدي ها و خشم است.
نگذاريم برگزاري مراسم سنتي و زيباي اين شب، با حاشيه هاي خشن و خطرناك، به خاطره اي غمناك تبديل شود و تلاش كنيم اين ديرينه آيين را به نيكي پاس بداريم و با تمام وجودمان شبي به ياد ماندني را براي برگزاري اين مراسم رقم زنيم.
اطلاع**۲۰۰۲**۱۷۱۷